« Ä°ntenet üzerinden bilgi alabilme.
Türkiyede Ä°nternet servislerinin geliÅŸimleri »
15 08 2007

Ä°nternet servisleri

Fatih Tarafından Bilgisayar Kategorisine Yazıldı

1. Telnet, Uzak Sistemlere BaÄŸlanmak

Telnet Nedir?
Telnet Nasıl Yapılır? “Telnet Yapmak” ne demek?
Telnet ile bir makinaya bağlandım. Ama ekranıma garip şeyler oluyor. Problem nedir?
VM/CMS’te, VT100 terminal emülasyonu ile nasıl TELNET yapılır?
TELNET ile erişebileceğim Bilgi Servisleri/Kütüphaneler var mı?
Hytelnet nedir?
 

2. Listserv/Listproc Tartışma Listeleri

Listserv ve Listproc nedir? Ne iÅŸe yararlar?
Tartışma Listelerine nasıl üye olabilirim?
Bir Listeye üye oldum. Sonrasında ne yapmalıyım?
Üyelikten Nasıl Çıkarım?
Listeye ait eski yazışmaları görebilir miyim?
Listeye kimlerin üye olduğunu öğrenebilir miyim?
Listeden e-posta alma seçeneklerinin değiştirilmesi
Türkiye’deki tartışma listeleri nelerdir ve hangi konuları içerirler?
Ben de bir Liste OluÅŸturabilir miyim?
Listelere Usenet üzerinden ulaşabilir miyim?
Türkiye’deki/Dünyadaki tüm listelerin isimlerini ve adreslerini nasıl görebilirim?
Listproc kullanımı ile ilgili ayrıntılı bilgileri nasıl elde edebilirim?
Liste Servislerinin kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar
3. Gopher

Gopher Nedir?
Gopher ile hangi tür bilgilere ulaşılır?
Bir merkezin gopher adresini bilmiyorum. Nasıl ulaşabilirim?
Gopher bookmark nedir?
Gopher üzerinden Anonymous FTP nasıl yapılır?
Gopher üzerinden nasıl tarama yapılır? Veronica, Jughead nedir?
“Subject Trees” ve “Gopher Jewels” nedir?
 

4. Internet’te Tele Konferans; irc ve talk

IRC Nedir ?
IRC Kullanımı Nasıldır?
Sistemimde IRC kurulu değil. IRC kullanabilmek için başka seçeneklerim var mı?
Hangi IRC Servisine bağlanmalıyım?
IRC Servisine bağlandım, ne yapmalıyım?
Kanal Operatörü nedir?
Kendim nasıl yeni bir kanal oluşturabilirim?
Peki ya sonra?
Önemli IRC Komutları
Konuşmalarda sıkça enteresan karakterler görüyorum. :-), :-((, ;-) gibi. Bunlar ne anlama gelir?
IRC hakkında daha fazla bilgiyi nereden alabilirim?
IRC kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar
Talk/Ntalk protokolü nedir? Nasıl kullanılır?
 

5. Wais

WAIS nedir?
WAIS hakkında daha fazla bilgiyi nereden bulabilirim?
WAIS’i nasıl kullanabilirim?

Telnet Nedir?

Telnet, Internet ağı üzerindeki bir makinaya uzaktan bağlanmak için geliştirilen bir TCP/IP protokolü ve bu işi yapan programlara verilen genel addır. Bağlanılan makinaya girebilmek (login) için orada bir kullanıcı isminizin (user name) olması gerekir. Tabii ki, bir de telnet erişim programı!!. Telnet erişim programları, günümüzdeki işletim sistemlerinin çoğunda işletim sistemi ile birlikte gelmektedir. Eğer kullanabileceğiniz bir telnet programı yoksa, Shareware Com (http://www.shareware.com) gibi bir Arşiv sitesinden alabilirsiniz.

Bazı kütüphane ve herkese açık telnet bazlı web servisleri, buralara telnet ile bağlanıldığında, kullanıcı ismi (numarası) istemeyebilirler; ya da, kullanıcı ismi ve parola olarak ne yazmanız gerektiği bağlandığınızda otomatik olarak karşınıza çıkar.

Telnet, BBS (Bulletin Board Systems) sistemlere internet üzerinden erişimde günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır.

8.1.2. Telnet Nasıl Yapılır? “Telnet Yapmak” ne demek?

Bir baÅŸka yarı Türkçe, yarı Ingilizce deyim daha : “Telnet Yapmak”. Bu deyim, telnet protokolü kullanan bir program ile internet uzerindeki bir makinaya (host) baÄŸlanmayi anlatmak için kullanılır. Telnet yapmak için genellikle (gene kullanılan sisteme göre deÄŸiÅŸmekle birlikte);

TELNET <telnet_yapılacak_makina_adı (ya da IP adresi)>

şeklinde bir komut vermek gerekir. Daha sonra, bağlanacağımız bilgisayarın giriş ekranı (login screen / login prompt) karşımıza gelir. Burada kullanıcı adı ve parola yazılıp makinaya girilir. Burada, bağlandığımız yerdeki işletim sistemi komutları geçerlidir!! Bağlandığımız sistemdeki makinayı kapatınca yine kendi sistemimize geri döneriz.

Grafik arabirimli Telnet programları günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu programlarda, telnet yapılacak adres yukarıdakine benzer şekilde komut satırından girilebildiği gibi, programın menü sistemi üzerinden de girilebilir.

Bazı Telnet programları ZMODEM, KERMIT gibi 1980′li yıllarda (ve kısmen 1990′ların baÅŸlarında) çok popüler olan, bilgisayardan bilgisayara dosya aktarımı protokollerini de desteklerler.

8.1.3. Telnet ile bir makinaya bağlandım. Ama ekranıma garip şeyler oluyor. Problem nedir?

Ä°ÅŸte TELNET yapılırken karşılaşılan en önemli sorun. Bunun nedeni kullandığınız terminal tipinin baÄŸlandığınız yerdeki sistem tarafından tanınmamasıdır. ?u an kullanılan bazı terminal tipleri: VT52, VT100, VT102, VT220, IBM3270 vb.. olarak sıralanabilir. Bu terminal tipleri, klavyedeki harf karakterlerinin ve kontrol karakterlerinin (Enter, Esc, Fonksiyon tuÅŸları, yön tuÅŸlari vb) adreslenmesi ve yerleÅŸtirilmesi sekillerine göre birbirlerinden farklılıklar gösterirler. Bazı terminal tiplerinde pek çok kontrol karakteri tanımsız olabilir ya da daha enteresan karakterler tanımlı olabilir. (Buna en güzel örnek IBM3270′tir.)

Bu problemin tek cözümü uygun terminal emülasyonu yapan bir TELNET programı kullanmaktir. Bir unix makinadan ibm vm makinaya telnet yaparken sisteminizde varsa, telnet yerine tn3270 kullanmanız sorununuzu çözer.

Internet üzerindeki sistemlerin çoğu vt100 terminal tipini destekler. Bu yüzden kullandığınız TELNET programının bu terminal tipini destekleyip desteklemediğini kontrol edin.

8.1.4. VM/CMS’te, VT100 terminal emülasyonu ile nasıl TELNET yapılır?

VM/CMS’de bu iÅŸi yapan program TNVT100 ‘dür. TNVT100 <baÄŸlanacağınız_yer> formatı ile kullanılır. Kullanımı bir hayli problemli olmakla birlikte biraz dikkat ederseniz iÅŸinizi görür. TNVT100 ile baÄŸlantı yaptıktan sonra aÅŸağıdaki tuÅŸları SAKIN KULLANMAYIN !!!

TAB, INS, DEL, ERASE OF, ERASE INPUT, NEW LINE, BACK TAB
 
 

IBM3270 - TNVT100 geçişi sırasında bazı tuşların ve tuş kombinasyonlarının

işlevleri şöyledir :
 
 

 IBM3270        VT100               IBM3270           VT100

———      ———          ———–       ———-

  PF3          BACKUP Key             PF21          Page Up

  PF5          TAB                    PF22          Page Down

  PF7          Break                  PF23          Home

  PF8          ESC                    PF24          End

  PF9          Cursor Up              PA1           Exit/Quit

  PF10         Cursor Down            PA2           Print Screen

  PF11         Cursor Left (Prev)     CLEAR         ESC-O-M

  PF12         Cursor Right (Next)
 
 

Kontrol karakterleri ise (CTRL-A, CTRL-C vb..) ÅŸoyle verilir.
 
 

 <C>C-Enter          CTRL-C

 <C>V-Enter          CTRL-V

 ………
 

<C> yerine, ingilizce ibm3270 klavyede “cent” isareti; Türkce ibm3270  klavyede ise  -Ç- gelir. Söz gelimi, CTRL-C üretmek için; <C>Ç yazıp ENTER’a basılmalıdır. HELP TNVT100 komutu ile kullanım konusunda daha ayrıntılı bilgiler  elde edilebilir.

8.1.5. TELNET ile erişebileceğim Bilgi Servisleri/Kütüphaneler var mı?

Bu tip servisler genellikle kütüphanelerdir. Internet üzerindeki pek çok kutuphane TELNET ile baÄŸlanılıp kısıtlı tarama yapılmasına olanak tanımaktadır. Bu durumda, ilgili kütüphane adresine TELNET yapıldıktan sonra belirli bir kullanıcı numarası yazılıp ektileÅŸimli bir tarama ortamına girilir. Türkiye’de Bilkent Ãœniversitesi Kütüphanesi’ne telnet eriÅŸimi mevcuttur. Anadolu Ãœniversitesi kutuphanesine ise gopher üzerinden eriÅŸim mümkündür. AÅŸağıdaki bilgiler, en son 1996 baÅŸlarında kontrol edilmiÅŸtir. Bazı adresler ÅŸu an çalışmayabilir.

Bilkent Üniv. Kütüphanesi : bliss.bilkent.edu.tr (terminal tipi: vt100)
 
                            user : guest (sifre gerekmiyor)
 
Anadolu Üniv. Kütüphanesi : gopher gopher.anadolu.edu.tr.
 
 
 
Bilkent ve Anadolu Univ. kutuphanelerine gopher linkleri takip edilerek
 
te erisilebilinir.
 
 
 
Ayrıca, Tübitak’in bazı veri tabanlarina telnet ile eriÅŸmek mümkün.
 
     telnet kalkan.tetm.tubitak.gov.tr
 
     user bodrum!            —> baÅŸka bir makinaya yönlendiriyor.
 
daha sonra,
 
     user tarama0 .. tarama9 (şifreler isimlerle aynı)
 
Bu veri tabanlarina Tubitak Gopher’dan da eriÅŸmek mümkündür.
 
 
 
Yurt dışında Telnet ile erişilebilecek bazi popüler kütüphaneler şunlardır:
 
(Aşağıdaki adreslerin en son denenme tarihi : Mayis 1995 /OG/)
 
 
 
     İsim              Telnet yapılacak adres    Login name (Login bilgisi)
 
 ————————————————————————–
 
 
 
University of Texas      athena.uth.scsa.edu          LIS
 
Health Sciences
 
Health Sciences          shrsys.hslc.org              SAL
 
Information Network
 
Yale University          ringding.law.yale.edu        library
 
Law Library
 
 
Massachusetts            library.mit.edu              <enter> /V <enter>
 
Institute of Technology (MIT)
 
 
London British Library   blpes.lse.ac.uk              library
 
of Political and Economic
 
Sciences
 
 
Universitaet Goettingen  opac.sub.gwdg.de             opc
 
 
Joint Ircam - CNRS       ftp.ircam.fr                 libquery
 
Library Catalog
 
 
Cambridge Univ.          ipgate.cam.ac.uk             ul

Bu kütuphane servisleri, WAIS türü indeksleme sistemleri ile gopher ve Web üzerinden bağlantı ve sonrasında tarama/bilgi alma şeklinde yeni oluşumlar içine girmektedirler. Yakın gelecekte kutuphanelere olan telnet erişimi yerini bu sistemlere bırakabilir. Her geçen gün Web arayüzlü kütüphane servisleri çoğalmaktadır. Web üzerinden erişilebilecek iyi bir kütüphane kataloğuna (Coğrafi Bölgelere, Kütüphane Tipine göre ilgili kütüphanelerin adresleri) http://library.usask.ca adresinden (WebCats; Library Catalogues on the World Wide Web) ulaşılabilir.

8.1.6. Hytelnet nedir?

Hytelnet, Telnet/Gopher/Web/Wais tabanlı; herkese açık eriÅŸim saÄŸlayan kütüphane sistemlerine baÄŸlantıyı menü tabanlı bir sistem üzerinden kolayca yapmamızı saÄŸlayan bir yardımcı programdır. Bu program, ilgili baÄŸlantı bilgilerini içeren bir veri tabanına sahiptir. Hytelnet’in farklı platformlarda (Sun/Pc/Mac ) sürümleri vardır.

Hytelnet veri tabanına, http://library.usask.ca/hytelnet adresi ile erişmek mümkündür.

Listserv/Listproc Tartışma Listeleri ve Dosya servisleri

8.2.1. Listserv ve Listproc nedir? Ne iÅŸe yararlar?

Insanların kendi istekleriyle üye oldukları, grup haberleÅŸme mekanizmaları, list/mail-reflektor/bulletin-board adıyla bilinir. Bu mekanizmaları gerçekleÅŸtiren programlar çoÄŸunlukla listserv, list-management yazılımı (listeci yazılımı, listeci servisi) olarak adlandırılırlar. DeÄŸiÅŸik konularda haberleÅŸmelerin yapıldığı bu mekanizmalarada oluÅŸturulan “haberleÅŸme alanlarına” ise “liste” denir.

Yani, listeler belirli bir konuda birbirleriyle mesaj alışveriÅŸinde bulunmak isteyen insanların bir araya gelip oluÅŸtuÄŸu e-posta haberleÅŸme kümeleridir. Bu gruptaki herhangi birisi, iletisini (e-posta), ilgili kümeye gönderir; “listeci” servisi ise, gelen bu maili bu kümeye üye olan herkese dağıtır.

Listelere, Usenet haber gruplarından farklı olarak, üye olmak gerekir. Bir üyenin gönderdiği ileti listenin tüm üyelerine dağıtılır. Bu şekilde ileti akışı sağlanır. Her listenin bir yoneticisi vardır.

Listserv’in diÄŸer önemli bir fonksiyonu da bir do(s.a.v.)ervis saÄŸlayıcısı olarak çalışmasıdır. Gerekli komutları genellikle bir e-posta mesajı içinde göndererek Listserv’ler bünyesindeki arÅŸivlerden programlar/dosyalar alınabilir. Listserv mekanizmaların en yaygın olanları Bitnet Listserv’i, Listproc, tulp, Majordomo, mailbase, smart-list adıyla bilinir.

Bitnet Listserv’i, (Revised Listserv) çoÄŸunlukla IBM Mainframe (büyük boy bilgisayarlar) üzerinde bulunan bir servistir. Turkiye’de 1 tane LISTSERV servisi vardır : listserv@vm.ege.edu.tr; (bitnet:listserv@trearn.bitnet). Listserv’in unix dünyasındaki karşılığı listproc olarak adlandırılır. listserv ile benzer iÅŸlevleri vardır. Türkiye’deki bazı “Liste” servisleri aÅŸağıdadır. Her bir serviste hangi listelerin olduÄŸunu öğrenmek için, ilgili listeye bir mail mesajı içinde “list” komutunu gönderin.  Önümüzdeki sürümlerde, yeni liste servis adreslerini de ekleyeceÄŸiz.

Bu servislerin kullanımları için yukarıdaki adreslerden herhangi birine e-mail ile help komutunu gondermeniz yeterlidir. e-mail mesajı içinde baÅŸka herhangi birÅŸey olmamalıdır. LISTSERV listeleri için bitnet/earn kullanıcıları etkileÅŸimli mesaj ile de (TELL, SM) bu komutu gönderebilirler. Bütun bunların yanında, deÄŸiÅŸik BBS’lerde bulunan tartışma forumları da vardır. Internet eriÅŸimi olan bazı BBS’lerdeki forumlara da üye olunabilmektedir.

Listeci servisinin adresi (ya da herhangi bir listenin yönetim adresi) ilgili liste yönetimi yazılımına baÄŸlı olarak, listserv, listproc, majordomo, mailbase, listeadı-request@ilgili-makina ÅŸeklinde olabilir.  Bu nedenle bir listeye üye olurken, gelen üyelik ve genel kullanımın anlatıldığı mesaji saklamakta yarar vardır. Liste yönetim adresine gönderilecek bir `help’ komutu listserv kullanımı ile ilgili önemli bilgileri gönderecektir.

Listelere üyelik, üyelikten çıkma vb gibi istekler, ilgili listenin bulunduğu listeci servisine e-posta ile bazı komutlar gönderilerek gerçekleştirilir. Bu komutların yazımında küçük-büyük harf ayırımı yoktur. Kullanımda en sık gereken komutlar listsproc ve listserv esas alınarak aşağıdaki bölümlerde açıklanmıştır.

8.2.2. Tartışma Listelerine nasıl üye olabilirim?

Tartışma listelerine üye olmak için LISTENÄ°N BULUNDUÄžU SERVÄ°SE SUB <liste_adı> <isim soyisim> komutunu e-posta ile göndermelisiniz. e-posta mesajı içinde baÅŸka ÅŸeyler olmasın (e-po(s.a.v.)onuna eklenen imzalar vb gibi). Bir örnek vermek gerekirse, ODTÃœ listproc’daki INET-TR listesine üye olmak için;

listproc@metu.edu.tr adresine

sub inet-tr Orhan GOKCOL

komutunu e-posta ile göndermeliyiz. Daha sonra listserv/listproc bize üyeliÄŸimin kabul edildiÄŸi ya da üyelik isteÄŸimizin liste yöneticisine iletildiÄŸini belirten bir e-posta yollayacaktır. Gelen e-postada, mesajların nereye gönderilmesi gerektiÄŸi (liste adresi), listenin sorumlusunun adresi vb gibi bilgiler vardır. Ayrıca, gelen bu mesaj içinde, sadece size ait olan bir “liste ÅŸifresi” vardır. Bu fazla kafanızı karıştırmasın. Bu ÅŸifre, eÄŸer varsa, listeye ait özel arÅŸivlerin alınmasında ya da bazı özel dosyalara (varsa) eriÅŸimde kullanılır. Ortalama bir kullanımda, bunlara pek gereksinim duymazsınız.

Gelen bu e-postanın saklanması ve tereddüt durumunda okunması yararlı olacaktır. Üye olduktan sonra, servise (örneğimizde listproc@itu.edu.tr) göndereceğimiz değisik komutlarla diğer üyelerin listesini, daha önceki gönderileri (eğer saklanıyorsa) vb görmek mümkündür.

8.2.3 Bir Listeye üye oldum. Sonrasında ne yapmalıyım?

Bir listeye üye olduktan sonra, liste-adı@servis-verici-makina-adresi (örnek olarak; inet-tr@metu.edu.tr)adresine artık e-posta gönderebilirsiniz. Gönderdiğiniz e-postalar tüm üyelere dağıtılacaktır.

Her liste ile ilgili 2 önemli adres vardır:

1) liste işlerin yönetildiği adres (üye olmak, çıkmak, üyelik seçeneklerini değiştirmek, eski tutanakları almak gibi),

2) liste üyelerine ileti göndermek için kullanılan adres. Bu, LISTEADI@servis-verici-makina-adresi şeklindedir.

Örnek olarak; diyelim ki ODTÃœ’deki INET-TR listesine üyeyiz. Bu durumda, diÄŸerlerinin de görmesini istediÄŸimiz  postaları  liste adresi olan inet-tr@metu.edu.tr adresine göndermeliyiz. Öte yandan; listeden çıkmak, listeye kimlerin üye olduÄŸunu görmek vb gibi “yönetimsel” iÅŸler için ise listeci adresi olan “listproc@metu.edu.tr” yi kullanmalıyız. Bu, liste kullanımı ile ilgili en önemli noktalardan biridir ve özellikle yeni kullanıcılar “yönetimsel” komutları listeci yerine doÄŸrudan listeye göndermekte ve tüm üyeler bu mesajı almaktadır. Bu da pek hoÅŸ bir durum olmasa gerek :-)

8.2.4 Üyelikten Nasıl Çıkarım?

Bir listenin üyeliğinden çıkmak için; ilgili LİSTECİ SERVİSİNE;

unsubscribe <liste-adı ya da>

signoff <liste-adı>

komutları bir e-posta mesajı içinde (yani, e-posta mesaj alanınıon ilk satırına yazılarak) gönderilmelidir. Örnek olarak, INET-TR listesinden çıkmak isteyelim. Bu durumda, listproc@metu.edu.tr adresine bir e-posta mesajı içinde;

unsubscribe inet-tr  veya

signoff inet-tr

komutlarını göndermeliyiz. Bir süre sonra, listeci servisi bize üyelikten çıktığımızı belirten bir e-postayı otomatik olarak gönderecektir. Üyelikten çıkmamıza rağmen hala listeden e-posta gelmeğe devam ediyorsa, bu durumda ilgili listenin sorumlusu olan kişiye (bunun kim olduğu listeye üye olduğumuzda gönderilen e-postada yazıyor) durumu bir e-posta ile bildirmeliyiz.

8.2.5 Listeye ait eski yazışmaları görebilir miyim?

Eğer eski yazışmalar saklanıyorsa, görebilirsiniz. Çoğunlukla bu mümkünse de, herzaman bir listeye ait yazışmalar saklanmaya da bilir. Eski yazışmalar, ayrı ayrı (gelen her e-posta ayrı bir dosyada), günlük, haftalık, aylık ay da yıllık olarak saklanabilirler. Liste servisinin sizin üye olduğunuz liste ile ilgili yazışmaları nasıl ve hangi isimlerle tuttuğunu görmek için ilgili liste servisine;

ind <liste-adı>

komutunu göndermek gerekir Size bir süre sonra otomatik olarak bir e-posta gelecektir. Gelen cevapta, listeye ait eski yazışmaların hangi dosyalarda olduğu yazılıdır.

Bir örnek vermek gerekirse, listproc@metu.edu.tr ‘delki inet-tr listesinin eski yazışmalarının neler olduÄŸunu görmek isteyelim. Bunun için listproc@metu.edu.tr adresine,

IND INET-TR

komutunu göndermeliyiz. Gelen e-posta aşağıdakine benzer birşey olacaktır :

Received: from patara.cc.metu.edu.tr (patara.cc.metu.edu.tr [144.122.199.30]) by sariyer.cc.itu.edu.tr (8.7.5/8.7.5) with ESMTP id UAA16612 for <gokcol@sariyer.cc.itu.edu.tr>; Fri, 31 Oct 1997 20:53:32 +0200 (EET) 
From: listproc@metu.edu.tr 
Message-Id: <199710311853.UAA16612@sariyer.cc.itu.edu.tr> 
Received: from (localhost) by patara.cc.metu.edu.tr with SMTP (1.39.111.2/16.2) id AA234547727; 
Fri, 31 Oct 1997 21:55:27 +0200 
Date: Fri, 31 Oct 1997 21:55:27 +0200 
Errors-To: master@patara.cc.metu.edu.tr 
Reply-To: listproc@metu.edu.tr 
Sender: listproc@metu.edu.tr 
To: gokcol@sariyer.cc.itu.edu.tr 
Subject: IND INET-TR 
X-Listprocessor-Version: 6.0c — ListProcessor by Anastasios Kotsikonas 
X-Comment: METU List Server 

Archive: inet-tr — Files: 
  inet-tr.log9512 (1 part, 2089461 bytes) — Re: Baglanti olmadan WWW Browser kullanimi 
  inet-tr.log9601 (1 part, 928923 bytes) — Yeni Yillar 
  inet-tr.log9602 (1 part, 1102730 bytes) — Gelen mailleri gelis adreslerine gore otomatik gruplandirabilirmiyim? 
  inet-tr.log9603 (1 part, 1309253 bytes) — Re: Yahoo - Internet Stocks Tumble For Second Straight Day 
  inet-tr.log9604 (1 part, 2706470 bytes) — Re: Emeklilik yasi 
  inet-tr.log9605 (1 part, 2855788 bytes) — Tartismamiz gereken esas konu… 
  inet-tr.log9606 (1 part, 1815692 bytes) — Sinema-f 
  inet-tr.log9607 (1 part, 1450784 bytes) — Re: Saygiya Davet 
  inet-tr.log9608 (1 part, 862621 bytes) — TURKISHNEWS.COM … YENI HOMEPAGE’IMIZ(fwd) 
  inet-tr.log9609 (1 part, 759179 bytes) — SunOS Network Configuration 
  inet-tr.log9610 (1 part, 1282005 bytes) — Re: Internet conn. fiyatlari - fwd 
  inet-tr.log9611 (1 part, 898004 bytes) — Re: ne mutlu turkiyeliyim diyene!!1 
  inet-tr.log9612 (1 part, 1740743 bytes) –  
  inet-tr.log9701 (1 part, 1187587 bytes) — Re: usenet 
  inet-tr.log9702 (1 part, 1426143 bytes) — ticari siteler 
  inet-tr.log9703 (1 part, 1188269 bytes) — Re: : tv ekrani 
  inet-tr.log9704 (1 part, 1486507 bytes) — Re:ciftlik 
  inet-tr.log9705 (1 part, 1427904 bytes) — Re: isim ariyoruz ! 
  inet-tr.log9706 (1 part, 1838520 bytes) — Re: Kanal E’de internet tartismasi 
  inet-tr.log9707 (1 part, 1457313 bytes) — RE: kampus baglantisi konusunda bilgi 
  inet-tr.log9708 (1 part, 1465874 bytes) — some fun 
  inet-tr.log9709 (1 part, 1104487 bytes) — Listelere ne oldu? 
  inet-tr.log9710 (1 part, 1862445 bytes) — Re: Communicator 4.03 

Subarchive: inet-tr (path: lists/inet-tr)

 Gelen mesajdan, bu listeye ait eski yazışmaların AYLIK olarak saklandığını görüyoruz. Söz gelimi, 1997 yılının 9. ayına ait tüm yazışmalar “inet-tr.log9709″ isimli bir dosyada. Bu dosyanın boyu ise, 1,110,487 byte, ya da yaklaşık olarak 1.1MByte. Ä°kinci aÅŸamada, almak istediÄŸimiz “aylık yazışmaya” ait dosyanın adını bir komut ile ilgili liste servisine göndermeliyiz. ÖrneÄŸimize geri dönecek olursak; 1997 yılının 9. ayına ait yazışmaları GET komutuyla alabiliriz. Bizim durumumuzda bu;

get inet-tr.log9709

olacaktır. Bu komutu listproc@metu.edu.tr ye bir e-posta ile gönderirsek ilgili dosya bize e-posta ile otomatik olarak gönderilecektir. Eğer dosya çok büyükse, listeci servisi bazen bu dosyayı parçalayarak ta gönderebilir. Üye olmadığınız bir listeye ait yazışmaları almanıza listeci servisi genellikle müsade etmez.

8.2.6 Listeye kimlerin üye olduğunu öğrenebilir miyim?

Öğrenebilirsiniz. Bunun için ilgili liste servisine;

rev <liste-adı>

komutunu göndermek gerekir Size bir süre sonra otomatik olarak bir e-posta gelecektir. Gelen cevapta, listeye ait eski yazışmaların hangi dosyalarda olduğu yazılıdır.

Bir örnek vermek gerekirse, listproc@metu.edu.tr ‘deki inet-tr listesine kimlerin üye olduÄŸunu  görmek isteyelim. Bunun için listproc@metu.edu.tr adresine,

REV INET-TR

komutunu göndermeliyiz. Gelen e-postada üyelerin adresleri (ve bazı sunucularda isimleri) olacaktır. Burada iki önemli notka var: Ilk olarak, üye olmadığınız bir listenin üye listesini almanıza listeci servisi genellikle müsade etmez. İkinci olarak ta, bir listeye üye olan kişi, eğer isterse ilgili listeci servisine (örneğimizde listproc@metu.edu.tr)

SET <liste-adı> CONCEAL YES

komutunu göndermişse, o kişinin adını/adresini bu listede göremezsiniz.

8.2.7 Listeden e-posta alma seçeneklerinin değiştirilmesi

Normal olarak, üye olduÄŸunuz bir listeye gönderilen her mesaj size de dağıtılır. Ayrıca, liste servisinin tanımlamalarına baÄŸlı olarak, liste üyelerinden birinin gönderdiÄŸi bir mesaj “o üye dışındaki” herkese dağıtılabilir. Bu özellikler “liste servisine” (örneÄŸimizde listproc@metu.edu.tr)birtakım komutlar gönderilererek deÄŸiÅŸtirilebili.. Bu komutların genel formatı şöyledir :

SET <liste-adı> MAIL ACK|NOACK|DIGEST|POSTPONE

Kullanımları kısaca açıklayalım :

  • EÄŸer listeye gönderdiÄŸimiz mesajların listeci tarafından bize de gönderilmesini istiyorsak; SET <liste-adı> MAIL ACK , Listeye gönderdiÄŸimiz mesajların listeci tarafından bize gönderilmesini istemiyorsak SET <liste-adı> MAIL ACK komutlarını ilgili listeciye ‘ye e-posta göndermeliyiz.
  • EÄŸer gönderilen mesajları gün sonunda toptan almak istersek (yani, her gün için, o gün listeye gönderilen tüm mesajları içeren tek mail), SET <liste-adı> MAIL DIGEST , tekrar eskisi gibi her mesajı almak için de, SET <liste-adı> MAIL komutunu ilgili listeciye ‘ye e-posta göndermeliyiz.
  • EÄŸer listeden bir süre için mesaj almak istemiyorsak (üyelikten çıkmadan);  SET <liste-adı> MAIL POSTPONE komutunu ilgili listeciye e-posta ile göndermeliyiz. EÄŸer tekrar mesajların gelmesini istiyorsak bu durumda kullanacağımız komut : SET <liste-adı> MAIL

Örnek olarak, inet-tr listesinden gelen mesajları günlük almak istersek, bu liste odtü listproc servisinde kayıtlı olduğundan,  listproc@metu.edu.tr listeci adresine, SET inet-tr MAIL DIGEST komutunu göndermeliyiz.  Listproc servisleri SET yerine QUERY komutunu da kabul etmektedirler.

8.2.8. Türkiye’deki tartışma listeleri nelerdir ve hangi konuları içerirler?

Türkiye’deki listserv/listproc servislerinde yüzlerce tartışma listesi vardır. konular politikadan sanata, uzay bilimlerinden matematiÄŸe çok geniÅŸ bir yelpazededir. 8.2.1.’de verilen servislerden her birine LIST komutunu e-posta mesajı içinde gönderirseniz o serviste bulunan listelerle ilgili bilgiler size gönderilecektir. Popüler listelerden bazıları : (Bu listeye önümüzdeki sürümde yenilerini ekleyeceÄŸiz).

   Liste Adı                Tanım                      Bulunduğu yer
 
  —————————————————————————
 
      DOST      Türk Bilim Adamları Tartışma Listesi    listproc@vm.ege.edu.tr
      INET-TR   Türkiye Internet Tartışma Listesi       listproc@metu.edu.tr
      MODEM-L   Modemlerle ilgili Tartışma Listesi      listproc@metu.edu.tr
      YUNUS     Türkiye TeX kullanıcıları Grubu         listproc@bilkent.edu.tr
      TIP-L     TIP Listesi                             listproc@bilkent.edu.tr
      PC-TR     PC Kullanıcıları Listesi                listproc@bilkent.edu.tr
      UZAY-L    Hava-Uzay Bil. ve Tekn. Tartışma List.  listproc@itu.edu.tr
      HAD-TR    TR Hesaplamali Akışkanlar Dinamiği List listproc@itu.edu.tr
      WWW-TR    World Wide Web Tartışma Listesi         listproc@metu.edu.tr
8.2.9. Ben de bir Liste OluÅŸturabilir miyim?

Neden olmasın? Hangi listserv/listproc servisinde liste oluşturmak istiyorsanız o servisin yöneticisine oluşturmayı düşündüğünüz listenin amacını açıklayan bir yazıyı bir e-posta gönderin.

8.2.10. Listelere Usenet üzerinden ulaşabilir miyim?

Bazılarına evet. bit.listserv usenet üst grubu altında bir çok liste var. Ayrıca, bazı listserv/listproc listeleri aynı zamanda daha değişik hiyerarşideki bir haber grubu da olabilir. (VIRUS-L listesi için, comp.virus grubu gibi).

8.2.11. Türkiye’deki/Dünyadaki tüm listelerin isimlerini ve adreslerini nasıl görebilirim?

Kısmen mümkün. Tüm dünyada onbinlerce (yerel/global) liste var. listeci@bilkent.edu.tr‘ye bir e-posta mesajı içinde ÅŸu komutu gönderin :

                        get listproc turkiye.lists

Türkiye’deki listelerin bir listesini e-posta ile alacaksınız. Liste %95 oranında günceldir. Dünyadaki listelerin neler olduÄŸu konusunda ise,  http://www.liszt.com adresinden bazı bilgiler alabilirsiniz. Burada, bazı popüler listeler konularına göre tasnif edilmiÅŸ ve liste isimleri üzerinde bir sorgulama servisi var. Aynı servise, http://web.bilkent.edu.tr/Search/Internic/list_text.html (Bilkent) yerel baÄŸlantısı üzerinden de eriÅŸebilirsiniz..

Listproc ve majordomo grupları dışındaki Revised Listserv gruplarının bir listesine ise, http://www.tile.net/tile/listserv/index.html adresinden ulaşabilir, liste üzerinde tarama yapabilirsiniz.

8.2.12. Listproc kullanımı ile ilgili ayrıntılı bilgileri nasıl elde edebilirim?

Herhangi bir listproc adresine, bir e-posta mesajı içinde şu komutu gönderin :

                   help

Kullanım ile ilgili bir döküman size e-postaile gönderilecektir. Ya da, listeci@bilkent.edu.tr‘ye bir e-posta mesajı içinde

                  get listproc liste.yardim

komutunu da gönderebilirsiniz. Bunun dışında, http://www.cren.net/listproc/docs/index.html adresinde listproc kullanımı ve diğer önemli komutlar ile ilgili ayrıntılı dökümantasyona ulaşabilirsiniz.

8.2.13. Liste Servislerinin kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar

Liste servisleri e-posta temelli iletişim ortamları olduğundan, e-posta kullanımı ile ilgili etik kurallar burada da geçerlidir. Bunun dışında, listelere gönderilecek mesajlar listenin içeriğine uygun olmalıdır. Liste konusuyla alakasız (off-topic) mesajlar hemen hemen tüm üyelerin tepkisini çeker ve böyle durumlar pek hoş karşılanmaz.

Liste servislerinin kullanımında (özellikle yeni kullanıcıların) yaptıkları en büyük hata, liste adresi ile listeci adresinin sıkça birbirine karıştırılmasıdır. Bu yüzden; listeden çıkma, kişisel liste seçeneklerini değiştirme vb gibi istek maillerinin DOĞRUDAN LISTECIYE (listproc@metu.edu.tr, listproc@itu.edu.tr ,  listserv@ege.edu.tr gibi) gönderilmesi gerekmektedir. liste adresine sadece normal liste maillerinizi gönderin.

Gopher

8.3.1. Gopher Nedir?

Gopher, genellikle text tabanlı (düz yazı) bilgilere menüler yardımıyla kolayca ulaşılmasını sağlayan bir sistem ve bu sistemin kullandığı TCP/IP protokolüne verilen genel addır. Bu çesit bir menü yapısı dizin-alt dizin ilişkisine benzer. Ana menüdeki her bir madde seçildiğinde onun altında ya başka menü(ler) vardır ya da görüntülenebilir bir döküman. Bu şekilde, istenilen bilgilere menüler takip edilerek ulaşılır.

Gopher, 1993-95 yılları arasında çok popülerdi. Bilgi sınıflandırma ve sorgulama sistemi olarak internet dünyasında adeta bir devrim yaratmıştı. Web’in ortaya çıkışı, Gopher’ın da sonu oldu. Bu sistemlerin kullanımı her geçen gün azalmakla birlikte, hala çok fazla sayıda bilgi gopher sitelerinde tutulmaktadır.

Gopher sitelerine Web Listeleyicileri üzerinden erişmek mümkündür. Bunun için gerekli URL : gopher://gopher-sitesi-adresi şeklindedir. Sadece gopher erişimi sağlamak için geliştirilmiş programlar da vardır.

8.3.2. Gopher ile hangi tür bilgilere ulaşılır?

Gopher menüleri yardımıyla, FTP merkezlerindeki programlar, ses, resim dosyalari, text vb gibi pek çok bilgiye eriÅŸilebilir. Gopher menüsündeki maddeler, bir merkezdeki kullanıcıların isim/adres bilgilerini sorgulayan bir sistem bile olabilir (phone book). Gopher aynı zamanda diÄŸer internet servislerine (ftp, telnet, wais, www, finger, archie) ‘gateway’lik te yapabilir.

8.3.3. Bir merkezin gopher adresini bilmiyorum. Nasıl ulaşabilirim?

Dünyadaki hemen hemen tüm gopher servisleri birbirleri ile linktir. Size en yakın Gopher servisi yoluyla gerekli menüleri takip ederek pek çok yere ulaÅŸmak olasıdır. Genellikle “All Gophers in the World” vb ÅŸeklindeki menü maddeleri altında Gopher servisleri coÄŸrafi olarak dizinler içinde tutulurlar (Avrupa, Amerika, Afrika vb gibi). Buradan, ülkeler, ÅŸehirler, üniversiteler bazında tarama alanını daraltmak mümkündur. Minnesota, Netlink gopherları kayıtlı tum gopher sunucularının dökümünü tutmaktadır. Bilkent Gopher’ında (gopher://gopher.bilkent.edu.tr) bunların mirror’ı vardır. Gopher listesini dosya olarak alabilir üzerinde tarama yapabilirsiniz.

Gopher servislerinin adresleri de (genellikle) standart ve hiyerarÅŸiktir. Normal olarak gopher.kurum veya gopher.dep.kurum adresleri (eÄŸer var ise) çalışır. ÖrneÄŸin gopher.berkeley.edu, gopher.cs.berkeley.edu adresleri denemeye deÄŸer. Web için ise “gopher”i www ile deÄŸistirerek denemek anlamlıdır. Bu tarz bir yaklaşımla deÄŸiÅŸik kurumların gopher adreslerini (domain adreslerinden yola çıkarak) bulmak olasıdır.

8.3.4. Gopher bookmark nedir?

Gopher ile sıkça eriÅŸtiÄŸimiz bazı bilgilere (ya da linklere) tek seferde ulaÅŸmak için oraya ait gopher adresi ile birlikte tüm alt dizin bilgilerini kaydetmemiz gerekir. Buna olanak tanıyan seçeneklere ‘bookmark’ adı verilir. Hemen hemen tüm Gopher programları ‘bookmark’ tanımlamasına izin verirler. Bu ÅŸekilde ana menüden (top level directory) çok altlardaki bir dosyaya vb kolayca eriÅŸilebilmektedir.

8.3.5. Gopher üzerinden Anonymous FTP nasıl yapılır?

Bunun için, ya Gopher menüsünde o FTP merkezi için bir link vardır ve o link seçilerek FTP yapılır ya da uygun bir menüden “FTP yapmak istediÄŸinizi” belirtirsiniz. Unix gopher’da f tuÅŸuna bastığınızda gopher üzerinden sizin vereceÄŸiniz bir adrese ftp yapılır ve sonuçlar gopher menüleri olarak gelir.

8.3.6. Gopher üzerinden nasıl tarama yapılır? Veronica, Jughead nedir?

Verilen anahtar kelime(ler) üzerinden Gopher ile tarama yapabilirsiniz. Bu tarama sistemlerinden biri VERONICA (Very Easy Rodent-Oriented Net-wide Index to Computerized Archives) dir. Veronica, Gopher menülerindeki baÅŸlıkların bir arada bulunduÄŸu bir indeksleme sistemine benzer. BaÅŸlıklardaki sözcükler “anahtar sözcük” olarak kabul edilir. Veronica ile tarama yaptıktan sonra, verdiÄŸimiz anahtar kelimenin /kelimelerin olduÄŸu baÅŸlıklardan oluÅŸan bir gopher menu yapısı karşımıza çıkar. Yani bulunan tüm her ÅŸey bir menü yapısı içinde bize sunulmaktadır. Söz gelimi FORTRAN ile ilgili bir tarama yapmak istediÄŸimizde yapmamız gereken, bu kelimeyi anahtar kelime (keyword) olarak vermektir. Veronica servisi, Internet üzerinde kayıtlı yüzlerce gopher servislerine ait menüleri tarayarak sonuca ulaşır. Jughead (Jonzy’s Universal Gopher Hierarchy Wxcavation And Display) servisi de Gopher üzerinden kullanılabilecek bir tarama yöntemidir. Kullanma biçimine göre farklılık gösterir. Tarama sonucu gene gopher menüleri olarak karşımıza çıkar.

Veronica ve Jughead kullanmak için ayrı bir program yoktur. Veronica için Gopher menülerinden Veronica menüsü seçilerek bu servise ulaşılır. Size en yakın Gopher servisinden Veronica’ya bir link varsa onu kullanın. Dünya üzerinde 10 civarında Veronica server vardir. Bilkent ve ODTU Gopher’larında veronica linkleri bulabilirsiniz. Gelen menüden tarama yapacağınız bir Veronica servisi seçip sadece “anahtar sözcükleri” girmeniz gerekiyor. Jughead ile tarama yapmak için de Gopher menüsünden ilgili seçenek seçilmelidir. Örnek olarak, gopher.bilkent.edu.tr ‘de ana menüden “Search Over Gopher Space” seçilip yukarıdaki tarama mekanizmaları kullanılabilir.

8.3.7. “Subject Trees” ve “Gopher Jewels” nedir?

Gopher menülerinde görülen “Subjest Trees” seçenekleri, Gopher sistemi ile eriÅŸilebilen bilgileri konularına göre gruplayıp her bir grubu oluÅŸturan seçilmis yerlere linkler koyarak oluÅŸturulmaktadır. Böylece, Matematik, Biyoloji, Ekonomi vb ÅŸeklinde konulardan (Subject) oluÅŸan bir menü sistemi ortaya çıkmaktadır. DeÄŸisik merkezlerde deÄŸisik “Subject Trees” olabilir. Genellikle, gopher servislerinde “tanınmış Subject Trees”lere linkler bulunur.

“Gopher Jewels”, Subject Trees yaklaşımındaki gibi, Gopher ile ulaÅŸilabilen bilgileri bazı seçilmiÅŸ konulara göre sınıflayarak üst menüler oluÅŸturur ve ek bazi kolaylıklar saÄŸlar. Aranan bilginin (keyword(s)) geçtiÄŸi bütün konu baÅŸlıkları ayırım yapılmaksızın listelenir. Gopher Jewels menüleri içinden jughead taraması yapilabilir. Menü sistemi içinde, bir menüden ara menüler atlanarak herhangi bir baÅŸka menüye, hatta en baÅŸtaki menüye geçilebilir.

Bilkent Gopher üzerinden Gopher Jewels’e eriÅŸilebilir. gopher://gopher.bilkent.edu.tr/11/Gopher_Jewels

Internet’te Tele Konferans; irc ve talk

8.4.1. IRC Nedir ?

IRC (Internet Relay Chat), bir çok kiÅŸinin aynı anda etkileÅŸimli mesajlarla (aynı anda karşılıklı mesajlaÅŸma) haberleÅŸebildiÄŸi bir platform ve bunu saÄŸlayan programlara verilen genel addır. IRC’de, belirli bir konuda konuÅŸmak, tartışmak isteyen insanlar ‘kanal’ olarak adlandırılan ve genellikle bir konusu olan alanlarda toplanırlar. Birisinin yazdığı bir mesaj, o kanaldaki herkese iletilir.

8.4.2. IRC Kullanımı Nasıldır?

IRC, bir servis üzerinden kullanılır. Dünyada bir çok (yüzlerce) IRC servisi vardır. BulunduÄŸunuz sistemden bu servislerden birine eriÅŸmek için, özel bir protokol kullanan IRC yazılımlarının sisteminizde yüklü olması gerekir. Bir IRC servisine baÄŸlanmak için verilecek komut, genellikle, (bulunduÄŸunuz sisteme baÄŸlı olmakla birlikte) <irc>’dir. Grafik ara birimli iÅŸletim sistemlerinde, menüler ve ikonlar üzerinden gidilerek baÄŸlantı saÄŸlanır. Bu programlara en güzel örnekler : Netscape Chat, MIrc, Virc vb.

IRC Servisi veren bütün siteler birbiriyle linktir ve normal olarak, hangi IRC servisine bağlanırsanız bağlanın aynı kanalları görürsünüz. Ancak, bu global networke bağlı olmayan yerel IRC servisleri de olabilir.

IRC kanallarında bazen çok ciddi tartışmalar da yapılabilir; ancak genel kullanım “eÄŸlence”, “vakit geçirmek” ve “yeni siber arkadaÅŸlar edinmek” içindir.

8.4.3. Sistemimde IRC kurulu değil. IRC kullanabilmek için başka seçeneklerim var mı?

2 seçeneğiniz var. Ya IRC programını alır ve kendi sisteminize yüklersiniz, ya da IRC için Telnet arayüzü kullanırsınız. 2. seçenek için; (Son test edildiği tarih, Mart 1995 /OG/) telnet ircclient.itc.univie.ac.at 6668 ile ilgili irc servis sağlayıcısına telnet yaparak IRC sistemine girebilirsiniz. Ancak, bu çok yavaş çalışır ve aşırı yüklü olabilir. IRC kaynak programı ftp://cs-ftp.bu.edu/irc/clients adresinden her platform için (unix, emacs eslip, x11, vms, os/2, cms, mswindows,dos, mac) alınabilir. (Her biri ayrı alt dizinlerde)

Dosya ArÅŸivleri üzerinde “IRC” anahtar kelimesi üzerinden seçtiÄŸiniz bir iÅŸletim sistemi için bazı IRC programlarına ulaÅŸabilirsiniz.

8.4.4. Hangi IRC Servisine bağlanmalıyım?

Aşağıda, bazı IRC servis sunucularının listesi var. Bunlardan coğrafi olarak size en yakın olanına baglanmak en iyidir.

Türkiye: irc.metu.edu.tr, irc.chem.metu.edu.tr, ube.ege.edu.tr, irc.planet.com.tr, irc.kanald.com.tr, irc.emu.edu.tr.

USA: irc.bu.edu, irc-2.mit.edu, irc.colorado.edu, mickey.cc.utexas.edu

Avrupa: irc.funet.fi, cismhp.univ-lyon1.fr, irc.ethz.ch, irc.nada.kth.se sokrates.informatik.uni-kl.de, bim.itc.univie.ac.at

8.4.5. IRC Servisine bağlandım, ne yapmalıyım?

Unutulmaması gereken ilk nokta, ‘Bütün IRC komutları “/” ile baÅŸlar ve en azından bir kelimedir. VereceÄŸiniz “/help” komutu sonrasında kullanabileceÄŸiniz diÄŸer komutlarla ilgili açıklamalar bulacaksınız. Unutmamanız gereken ikinci bir nokta da, kendinize mutlaka bir “takma ad” (nickname) seçmelisiniz. Aksi taktirde IRC kanallarına ve sistemine giremezsiniz. “/names” komutu, IRC servislerindeki kiÅŸilerin isimlerini listeleyecektir. AÅŸağıda örnek bir “/names” komut cevabı görülmektedir:

…………….
 
Pub: #hack      zorgo eiji Patrick fup htoaster
 
Pub: #Nippon    @jircc @miyu_d
 
Pub: #nicole    MountainD
 
Pub: #hottub    omar liron beer Deadog moh pfloyd Dode greywolf SAMANTHA
 
…………….

Burada, “Pub” kanalın public (herkese açık, görünür) olduÄŸunu belirtir. “hack” kanalin ismidir. Kanal isimlerinin önüne her zaman “#” iÅŸareti gelir. “zorgo eiji ..” ÅŸeklinde sıralanan isimler ilgili kanalda bulunan kiÅŸilerin takma adlarıdır (nick name). Bazı takma adlardan önce görülen “@” iÅŸareti, o kiÅŸinin kanal operatörü olduÄŸunu belirtir.

Bağlandığınız IRC servisindeki kanala, dünya üzerindeki diğer tüm servislerden de ulaşılır. Ancak, bazı IRC Servisleri yerel hizmet verebilirler.

8.4.6. Kanal Operatörü nedir?

Kanal Operatörü, o kanalı ilk oluşturan kişidir (/whois komutu verildiğinde takma adlarının başında @ işareti vardır). Ve, o andan sonra o kanala gelen kişileri kanaldan ATMAK ta dahil bazı ekstra yetkileri olur.

8.4.7. Kendim nasıl yeni bir kanal oluşturabilirim?

Kanal oluÅŸturmak için “/join” komutu kullanılır. “/join orhan” komutu, eÄŸer orhan isminde bir kanal varsa beni o kanala koyar; yoksa yeni bir kanal oluÅŸturur. Siz iyisi mi /help ile gelen bilgileri iyice bir okuyun !!!.

8.4.8. Peki ya sonra?

Sonrası, klavyeden yazdığınız herÅŸey kanaldaki herkese aynı anda iletilecektir. :-) Aslında IRC’de mesaj yazdığımız alan ile IRC komutlarını verdiÄŸimiz alan (ortam) aynıdır. IRC komutlarını normal mesajlardan ayıran ise, komutların başındaki “/” iÅŸaretidir.

8.4.9. Önemli IRC Komutları

      Yazdığınız Komut       Ne işe yarar?
      ————-          ————
      /join #css             #css isimli kanala gir
      /who #css              Kanaldaki kişiler hakkında bilgi sor
                             @ = kanal op., * = IRC operatörü
      /ping #css             Sizin yazdığınız mesajların ortalama ne kadarlık bir
                                  gecikmeyle diğerlerine iletildiğini sor
      herkese merhaba        #css deki herkes ekranında şu mesajı görecek :
                                  takma_adınız> herkese merhaba
                             (You need not type in your own nick.)
      /me is Phobos          #css deki herkes sizin takma adınızın
                                  * Phobos olduğunu görecek
      /leave #css            Kanaldan çık
      /whois Diamos    ya da
      /whois Titan           Diamos ve Titan takma adlı kişiler hakkında bilgi istiyorsunuz
      /whois <takma adınız>  Diğerlerinin whois ile sizin hakkınızda aldığı bilgiler
      /nick Phobos1          Takma adınızı “Phobos1″ yapıyorsunuz
      /nick Phobos           Takma adınızı tekrar “Phobos” yapıyorsunuz
      /msg Titan Selam       Titan’a özel mesaj. Sadece o görebilir; diÄŸerlerine iletilmez.
      /msg Diamos N’aber?    Diamos’a özel mesaj. Sadece o görebilir; diÄŸerlerine iletilmez.
      /ping Diamos           Mesajlarınızın Diamos’a ne kadar zamanda gittiÄŸini verir.
                                  (Diamos ve sizin aranızdaki mesaj hgecikme zamanı)
      /help                  Bazı IRC sistemlerinde komutlarla ilgili yardım..
      /quit Hoscakalin       IRC’den tamamen çıkıyorsunuz
 
 
 
8.4.10. Konuşmalarda sıkça enteresan karakterler görüyorum. :-), :-((, ;-) gibi. Bunlar ne anlama gelir?

E-Posta’nın anlatıldığı kısımda bu konuda çok detaylı bilgiler var (3. Bölüm).

8.4.11. IRC hakkında daha fazla bilgiyi nereden alabilirim?

plain text, ps ve LaTeX formatlarında, ftp://cs-ftp.bu.edu:/irc/support den bir IRC Manual bulabilirsiniz. Ayrıca, aşağıda genel olarak IRC ve kullanımı ile ilgili bazı yararlı linkler var.

8.4.12. IRC kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar

  • HerÅŸeyden önce, eÄŸer kanaldaki herkes Türkçe karakterleri ekranında göremiyorsa (özellikle yabancı ülkelerden kullanıcılar -Türk dahi olsa- kanalınızda varsa) lütfen Türkçe harfler kullanmayın.
  • Kanaldaki diÄŸer kullanıcılara karşı saygılı olun ve mesajlarınız “tehdit”, “karşınızdakini rencide edici ifadeler” vb gibi ÅŸeyler içermesin. Böyle durumlarda genellikle, kanal operatörü tarafından kanaldan atılırsınız. Aynı ÅŸekilde devam ederseniz, tüm IRC sistemine girmeniz yasaklanabilir.
  • Elektronik haberleÅŸme “racon”larını öğrenmeye çalışın. “smiley faces -gülen yüzler” sembollerinden en çok kullanılanları siz de kullanmaya ve öğrenmeye çalışın. Ä°ngilizce konuÅŸulan kanallarda bazen ingilizce kısaltmalara da rastlanır. Bunlardan en önemlileri;
brb =  be right back            bbiaf = be back in a flash
bbl =  be back later            ttfn = ta ta for now
np  =  no problem               imho = in my humble opinion
lol =  laughing out loud        j/k = just kidding
re  =  hi again, as in “re hi”  wb = welcome back
wtf =  what the f–k            rtfm = read the f–king manual
rotfl = rolling on the floor laughing
  • KonuÅŸmalarınızda BÃœYÃœK HARFLERÄ° gerektiÄŸinde kullanın. Tüm mesajınızı BÃœYÃœK HARFLE yazmayın. Çünkü,
    • Tamamen Büyük Harf Ä°le Yazılmış Mesajlar yazan kiÅŸinin o mesajı “KIZGINLIK”la yazdığını gösterir (en azından insanların çoÄŸu böyle anlar)
    • Büyük harfler, mesajların okunmasını zorlaÅŸtırır.
8.4.13. Talk/Ntalk protokolü nedir? Nasıl kullanılır?

Talk (bazı sistemlerde ntalk), internet uzerindeki iki kullanıcının aynı anda karşılıklı mesajlaşmasını sağlayan bir protokol ve bu işi yapan programlara verilen genel addır. TALK kullanmak için hem sizin sisteminizde hem de karşı tarafta TALK DAEMON (Talk servis sağlayıcı) kurulu olmalı. Tabii bir de, konuşmak istediğiniz kişinin makinası açık olmalı.

TALK user@falan.filan.edu ÅŸeklindeki (ya da benzeri) bir komutla (user@falan.filan.edu yerine konuÅŸmak istediÄŸiniz kiÅŸinin adresini yazıyorsunuz) karşı tarafa onunla konuÅŸmak istediÄŸinizi belirtiyorsunuz (buna talk request adı verilir). Talk request alan kiÅŸi aynı komutla size cevap verince baÄŸlantı kurulur ve ekranınız iki kısma bölünür. Bunlardan birinde sizin yazdıklarınız, diÄŸerinde de karşı tarafın yazdikları vardır. Talk oturumunu kapatmak için CTRL-C ya da benzeri bir tuÅŸ kombinasyonu kullanılabilir. Ya da, kullandığınız talk programi menülü ise (WinTalk gibi), ilgili menüden ‘Close Connection’ yapabilirsiniz.

Wais

8.5.1. WAIS nedir?

WAIS (Wide Area Information Servers) değisik bilgi servislerindeki bilgilere ulaşmak için geliştirilen bir servis ve bu bilgileri indekslemek icin kullanılan sisteme verilen isimdir. Bu servisi kullanan programlar verilen bir anahtar kelimenin (keyword) içinde geçtiği dökümanların listesini isterler. Daha sonra program, bunların içinden seçeceği dosyanın/dosyaların bir kopyasını isteyebilir.

8.5.2. WAIS hakkında daha fazla bilgiyi nereden bulabilirim? ftp://ftp.bilkent.edu.tr/pub/INFO/Internet/Wais/ size wais hakkında daha fazla bilgi sağlayacaktır.

8.5.3. WAIS’i nasıl kullanabilirim? Bir çok yolu var: Kendi makinanızda s, waissearch, xwais, gibi programları kullanırsınız. lynx, Mosaic, Netscape gibi doÄŸrudan wais destekleyen programları kullanirsiniz (URL= wais://wais-servisi). Gopher içinden kullanırsınız. Web içinden kullanirsiniz. Örnekleri “Internet: Bilgiye EriÅŸimin Yeni Araç ve Olanakları” isimli kitapçıkta bulunabilir. Bir diÄŸer yol wais servis saÄŸlayıcısına telnet yaparak wais kullanmaktır. Denemek için; telnet wais.wais.com user name : wais Bilkent ve Tübitak MAM herkese açık hesapları kullanarak ta wais kullanmak mümkün. telnet info.bilkent.edu.tr (vt100) user name : wais

Bu Yazı Çarşamba, Ağustos 15th, 2007 21:57 'da Bilgisayar Kategorisine Yazıldı.Tags: Bu Yazının Cevaplarını RSS 2.0 bildirimi ile takip edebilirsiniz. Cevap Yazabilir yada kendi sitenize alıntı yapabilirsin.

Yorum yaz