« Ftp, Dosya tranfer
Ä°nternet servisleri »
15 08 2007

İntenet üzerinden bilgi alabilme.

Fatih Tarafından Bilgisayar Kategorisine Yazıldı

1. Web ile aradığım bir bilgiye en kolay nasıl ulaşırım? Popüler Arama/Sorgulama Sistemleri Nelerdir?

Internet üzerindeki kaynakları sorgulamak ve aradığımız bilgilere ulaÅŸmak için kullandığımız Web üzerindeki tarama mekanizmaları a) Konu Katalogları (Subject Catalogues) b)”Web Search Engine” (Arama Motoru) ÅŸeklinde iki türlüdür. Yüzlerce deÄŸiÅŸik Arama Motoru ve Konu Rehberi (KataloÄŸu) Servisi vardır. Aslında, Web üzerindeki “bilgiye ulaÅŸma ve onu alma” yollarını üç gruba ayırmak mümkün :

  • Konu rehberlerine göre bilgilerin sınıflandırıldığı ve sorgulamanın birtakım konu baÅŸlıklarından yararlanılarak yapıldığı sistemler. Konu katalogları ile bilgi sınıflamasında genellikle, alfabetik, kronolojik, içerik (bilimsel, sosyal, politik, oyun vb gibi global içerik ler katalog olarak seçilir), bölgesel, vb gibi kriterler göz önüne alınır ve bilgiler olabildiÄŸince esnek bir yapı içinde kataloglara bölünür. Bu tip arama sistemleri, konu baÅŸlıklarından alt baÅŸlıklara, oradan da aradığımız bilgilere ulaÅŸmamızı saÄŸlarlar. Aynı zamanda bunların çoÄŸunda, kataloglar içinde verilen bir anahtar kelimeye ya da diÄŸer bazı kriterlere göre sorgulama yapmak ta mümkündür.Bu sistemlerin oluÅŸturulması, konulara göre gruplama gerektirdiÄŸi için birhayli insan gücü gerektirebilir.
  • Ä°kinci gruba giren arama sistemleri, bir çok domaindeki bilgi kaynaklarını (web sayfaları) otomatik bir ÅŸekilde tararlar ve birtakım indeksler oluÅŸtururlar. Bu indeksler üzerinden sorgulama ise, seçilen bazı anahtar kelimeler ve bazı yardımcı unsurlardan yararlanılarak yapılır. Bu tip sistemlere “Search Engine” (Arama Motoru) denir. Arama motorlarının iki iÅŸlevi var : (1) veri toplamak, (2) sorgulama mekanizmaları sunarak, bu veriler üzerinde arama yapılmasını saÄŸlamak. Veri toplama iÅŸi, Wanderer, Spider, Harvest, Pursuit vb gibi otomatik robot sistemler ile, çeÅŸitli web, gopher, ftp siteleri arasında gezinerek ve buralardaki kaynakları tarayarak olur.

Sorgulama mekanizmaları kısmında ise doÄŸrudan, “aradığı bir bilgiye ulaÅŸmak isteyen kiÅŸi” nin, toplanan veriler üzerinde sorgulama yapabilmesini saÄŸlayan kullanıcı arayüzleri ve üzerinde hızlı sorgulama yapılabilecek data base sistemleri vardır. Burada, kullanıcı, seçtiÄŸi bazı anahtar kelimelere uyan bilgileri kolayca tarar ve web arayüzü içinde aradığı bilgilerin buluduÄŸu site adresleri arasında gezinerek (navigate) aradığı bilgiye ulaÅŸmaya çalışır. Arama Robotları, günümüzde en çok kullanılan arama sistemleridir. Temel iÅŸlevi bir “Arama Motoru” olan sistemlerin çoÄŸu, ilk grupta gördüğümüz “konu kataloÄŸu sınıflaması” seçeneÄŸini de kullanıcılarına sunarlar. Bu tip sistemlere girildiÄŸinde, ilk önce, anahtar kelimeleri yazabileceÄŸimiz bir alan karşımıza çıkar. Buraya ilgili kelimeleri girip sorgulama yaparız. Sorgulama alanına girilen anahtar kelimeler (AND, OR, NOT, NEAR, ALIKE) gibi mantıksal iÅŸlemlere, parantezler kullanarak gruplama iÅŸlemlerine vb tabi tutulabilirler. Bazı sistemlerde sorgulama Web ya da Usenet’e yönlendirilebilir. Genel olarak, bir sorgulama sistemini kullanmadan önce, kullanımla ilgili detaylarda biraz kafa yormakta yarar var.

  • Üçüncü bir grup, pek çok Arama Motoru Servisini aynı sayfada size sunan servisler olarak (All in One). Bunlardan bazıları, sorguları birden çok sorgulama servisinde iÅŸletip sonucu birleÅŸtirerek size verebilmektedir. Bazıları ise aradığınız konuya en uygun arama motorlarını, gelen sonuçları deÄŸerlendirerek, size listelemektedirler.

İlk gruba giren servislerden en yaygın kullanılanları aşağıda listelenmiş ve kısa tanımları verilmiştir. Bu grupta, özeelikle Yahoo ve Web Virtual Lib (bir ölçüde de Excite ve EINet Galaxy) ilk başlangıç noktası olarak çok idealdirler. Search Com, konu katalogları ile birlikte, değişik arama motorlarına erişilebilmesini sağlaması bakımından, her zaman hatırlanması gereken bir servistir.

  •  
    • Yahoo : (http://www.yahoo.com) : İçeriÄŸe göre dikkatlice ve hiyerarÅŸik bir yapı içinde düzenlenmiÅŸ çok zengin konu rehberleri(katalogları) üzerinde gezinme ve arama motoru üzerinden sorgulama yapılmasına olanak tanıyan, bilgiye ulaÅŸma iÅŸlevinde “en çok kullanılan” bir sistemdir. Çok deÄŸiÅŸik ve geniÅŸ bir kataloglama sistemi var. İçinde herÅŸeyi bulabilirsiniz. Yahoo kullanımı ile ilgili ayrıntılı bilgiler aÅŸağıda verilmiÅŸtir.
    • Web Virtual Lib: (http://www.w3.org/hypertext/DataSources/BySubject/Overview.html) Web Virtual Library : Subject Catalogue; Oldukça geniÅŸ bir konu kataloÄŸu sistemi. Mutlaka bakılması gereken yerlerden birisi. Mühendislik, tıp, eÄŸitim, bilim, kültür, yaÅŸam vb her +konuda geniÅŸ ve sık güncellenen bir içeriÄŸi var.
    • GNN (Global Network Navigator) : (http://nearnet.gnn.com/gnn/GNNhome.html) Internet KataloÄŸu, Internet’te en iyiler, en yeniler, spor vb.
    • Magellan : (http://www.mckinley.com) : 30 civarında ana içerik üzerinden listeleme ve arama motoru servisi.
    • Albert : (http://www.albert2.com). Basit bir arayüzü olan, 10 ana içerik üzerinden listelemeler yapabileceÄŸiniz bir servis.
    • Excite : (http://www.excite.com) : DeÄŸiÅŸik bir içerik kataloÄŸu üzerinden listeleme ve arama motoru servisi. Çok farklı konularda iyi toparlanmış baÅŸlangıç noktaları (haritalar, shareware program arÅŸivleri, sözlük servisleri, kiÅŸi/kurum sorgulama, borsa, tv haberleri sorgulama vb.)
    • InfoSeek : (http://www.infoseek.com) Dikkatlice düzenlenmiÅŸ 12 içerik ve alt içerikler üzerinde gezinerek bilgi arayabilirsiniz. Ayrıca, arama motoru servisi kullanabilir; news, kiÅŸi, kurum, borsa vb sorgulaması yapabilirsiniz.
    • Point : (http://www.pointcom.com) :
    • EINet Galaxy : (http://andromeda.einet.net/galaxy.html)
    • Search Com : (http://www.search.com) :Ä°yi bir konu kataloÄŸu var. Ayrıca, bir çok Arama Motoru Servisine aynı menüden eriÅŸebilirsiniz.
    • The Whole Internet Catalogue : (http://www.gnn.com/wic/newrescat.toc.html) Konularına göre gruplanmış hiyerarÅŸik bir liste. Çok fazla geniÅŸ olmamasına raÄŸmen, kendi alanında en iyi sitelere linkler bulabileceÄŸimiz bir yer. Bunların yanında, en popüler web siteleri, en yeni web siteleri vb ÅŸeklinde konu baÅŸlıkları var.

İkinci gruba giren Bir Arama Motoru üzerinden Sorgulama yapabileceğimiz bazı servisler  arasında özellikle Alta Vista ve Yahoo iyi başlangıç noktalarıdır. Ayrıca, Lycos, Excite, InfoSeek, WebCrawler ve Magellan da bakılabilecek iyi sorgulama siteleridir. Usenet News sorgusu için DejaNews servisine mutlaka bakılmalı.

  •  
    • Yahoo : (http://www.yahoo.com) : Konu katalogları çok iyi olan Yahoo, Arama Motoru üzerinden sorgulamada da ortalama olarak baÅŸarılı. Oldukça basit bir kullanıcı arayüzü var. Yahoo, yeni bir sorgulama arayüzü üzerinde çalışıyor. Ayrıca, anahtar kelime sorgusu sonucunda hiçbirÅŸey bulunamamışsa, sorgulama otomatik olarak Alta Vista’ya yönlendiriliyor.
    • Alta Vista : (http://www.altavista.digital.com) : Bu alanda en iyilerden bir tanesi. Bir takım anahtar kelimeler üzerinden sorgulama yapmak istiyorsanız, baÅŸvuracağınız en doÄŸru adreslerden biri de Alta Vista’dır. Çok güçlü bir Arama Motoru ve çok geniÅŸ bir kapsama/bilgi tarama alanı vardır. Alta Vista, kullanıcı arayüzü ve tarama seçenekleri ile de diÄŸer servislerden ayrılmaktadır. Çok zengin seçenekler üzerinden taramanızı spesifik hale getirebilirsiniz. News üzerinden tarama yapılmasına da müsade eder. DeÄŸiÅŸik Arama Motorları, (Yahoo, InfoSpace, LawCrawler vb gibi) gerektiÄŸinde taramalarını Alta Vista Arama Motoruna yönlendirebilmektedir. Tek anahtar kelime üzerinden aramalarda, çoÄŸunlukla, çok fazla sonuç listelemektedir. Bu bazen, oldukça dezavantajlı bir durum gibi görünse de, elde edilen sonuçların analiz edilebileceÄŸi araçlar ile bu durumu avantaja dönüştürmek mümkündür. Alta Vista kullanımı ile ilgili ayrıntılı bilgileri aÅŸağıda veriyoruz.
    • Lycos : (http://www.lycos.com) Bir baÅŸka hızlı ve esnek sorgulama sistemi daha. Sorgulama sonuçları, sizin seçtiÄŸiniz bazı kriterlere göre sıralanabiliyor. Ayrıca iyi bir katalog sistemi var.
    • Excite : (http://www.excite.com) : DeÄŸiÅŸik bir içerik kataloÄŸu üzerinden listeleme ve arama motoru servisi. Çok farklı konularda iyi toparlanmış baÅŸlangıç noktaları (haritalar, shareware program arÅŸivleri, sözlük servisleri, kiÅŸi/kurum sorgulama, borsa, tv haberleri sorgulama vb.)
    • InfoSeek : (http://www.infoseek.com) Dikkatlice düzenlenmiÅŸ 12 içerik ve alt içerikler üzerinde gezinerek bilgi arayabilirsiniz. Ayrıca, arama motoru servisi kullanabilir; news, kiÅŸi, kurum, borsa vb sorgulaması yapabilirsiniz.
    • WebCrawler : (http://www.webcrawler.com) : Döküman içeriÄŸi sorgulanabilir. Sorgulama imkanları biraz kısıtlı olmakla birlikte, hızlı bir ÅŸekilde, amacınıza en uyan linkleri yakalayabilirsiniz.
    • Deja News : (http://www.dejanews.com) Usenet tarama servisi. BulduÄŸumuz usenet mesajlarına cevap yazabilme olanağı. Usenet üzerinden sorgulama yapmak için çok ideal. Mutlaka aklınızda olsun!
    • DiÄŸer Önemli Servisler :

http://www.best.com/~mentorms/euroka.html (Euroaka! Internet Search Engines), http://www.indiana.edu/~librcsd/search (Understanding Web Search Tools) ve http://www.webplaces.com (Web Places Internet Search Guide) gibi yerlerden bu konuda oldukça detaylı bilgiler alabilirsiniz. Ayrıca, Yahoo kategorilerinden, Computers and Internet seçilerek, buradan Internet başlığı altında bu konuda çok zengin kaynaklara ulaşabilirsiniz Buranın URL adresi : http://www.yahoo.com/Computers_and_Internet/Internet/World_Wide_Web/Searching_the_Web/ Aynı yerde, linkler üzerinde tarama da yapabilirsiniz. Internet Search Engines (URL adresi : http://www.demon.co.uk/pml/netsearch/worldwide.html ) pek çok sorgulama sistemi ile ilgili bilgiler bulabileceğiniz başka bir kaynak.

Üçüncü gruba giren servisler arasında Savvy Search, AllInOne,Search Com ve Netscape Net Search kullanım kolaylığı ve esnek sorgu sistemleri ile ön plana çıkmaktadır. Meta Search servisi de kullanabileceğimiz başka bir başlangıç noktası. Bu servislerden bazılarını listelemek gerekirse :

  •  
    • Savvy Search : ( http://guaraldi.cs.colostate.edu:2000/ ) Sorgulamalarınızın hangi arama motorunda hangi oranlarda baÅŸarıyla bulunduÄŸunu saptayan (anahtar kelimelere uygunluk, hız, kaç tane link bulduÄŸu vb gibi kriterlere göre) ve buna göre bir deÄŸerlendirme yaparak size sunan bir servis. Isterseniz, ana menüden kullanıcı arayüzünü Türkçe seçebiliyorsunuz. “Integrate Results” seçeneÄŸi ile, her bir “Arama Motoru” ndan gelen cevaplar birleÅŸtirilip size sunulabiliyor.
    • All In One : (http://www.albany.net/allinone) Konu kataloÄŸu içindeki her bir içerik ile ilgili olarak en uygun sorgulama imkanını size sunan Arama Motorları bir menü sistemi içinde veriliyor. Konu kataloglarını Arama motorları ile birleÅŸtirmesi güzel bir düşünce.
    • Meta Search : (http://metasearch.com/) Birçok arama motorunda aynı anda sorgulama yapabileceÄŸiniz bir servis. Ayrıca, dosya taraması yapma (kategoriler içinde) ve on-line sözlük kullanma imkanınız da var.
    • Search Com : (http://www.search.com) :Ä°yi bir konu kataloÄŸu var. Ayrıca, bir çok Arama Motoru Servisine aynı menüden eriÅŸebilirsiniz. Ilk baÅŸta, Yahoo default olarak geliyor.
    • Netscape Net Search : (http://home.netscape.com/home/internet-search.html) Çok yalın bir arayüz ile, popüler sorgulama servislerini (Yahoo, Lycos, InfoSeek, Magellan, Excite, OpenText, WhoWhere, BigFoot) kullanmanızı saÄŸlıyor. Internet White Pages (kurum sorgulama) ve Yellow Pages (kiÅŸi sorgulama) imkanları var. Daha pek çok ilginç arama sistemini entegre bir ÅŸekilde içinde barındırıyor.
    • Internet Secretary : (http://www.elegancenet.com/ss/main.htm) Yüzlerce Arama Motoruna eriÅŸebileceÄŸiniz bir servis.
    • Net Locator : (http://nln.com) Ä°yi bir kullanıcı arayüzü ile birçok arama motoruna eriÅŸebileceÄŸiniz bir servis.

2. Sorgulama Sistemlerine Genel Bakış; Yahoo ve Alta Vista kullanımı

Web ile tarama yapan sistemler çok büyük bir hızla geliÅŸmektedirler. Tarama/Sorgulama Servisleri arasındaki farklar, bu servislerin bilgilere/dökümanlara ulaşırken kullandıkları yöntemler, anahtar kelimeleri nasıl aradıkları (bazıları, web sayfalarının standart anahtar kelimelerine, bazıları tanım satırlarına, bazıları tüm dökümana bakabilir) ve kaç tane site taradıkları konusularında yoÄŸunlaşır. Ayrıca, kullanıcı arayüzlerinin sadeliÄŸi, sorgulama seçeneklerinin çeÅŸitliliÄŸi ve kullanım kolaylığı, ve konu katalogları üzerinden de sorgulama yaptırabilmeleri önemli diÄŸer farklardır. Web Search Engine’ler (arama motorları), kullanılarak kiÅŸi taraması, haber taraması, haber grupları üzerinde tarama yapmak da mümkündür.

Bir servisten, verdiğiniz kriterlere uyan linkleri/dosyaları alıp listelediğinizde, bunların arasında konu ile ilgisi olmayan dökümanlara da rastlanabilir. Dikkat etmemiz gereken nokta, anahtar kelimeyi/kelimeleri iyi seçmek. Yoksa, 10binlerce link arasında boğulabiliriz. Ayrıca, bu servislerin sadece belirli sayıda (genellikle 100-300 arası) sonucu görmemize izin verdiğini de düşünürsek, arama Servislerinin nasıl kullanıldığını öğrenmek çok önemli. Kullanımı iyi öğrenirsek, buna göre aramalarımızı daha spesifik yapabilir ve aradığımız bilgilere daha kolay ve rahat ulaşabiliriz. Öncelikle konu katalogları üzerinden aradığımız bilgilere ulaşmaya çalışmak ta çoğunlukla bize avantaj kazandıracaktır.

Bugün en çok kullanılan servislerin başında Yahoo, Lycos ve Alta Vista geliyor. Yahoo, kullanım basitliÄŸi ve bu alanda ilk olmasının verdiÄŸi avantajla en tanınmış servis. Çok zengin ve iyi sınıflanmış bir konu kataloÄŸu var. Alta Vista ise, güçlü arama motoru (Search Engine) ve zengin arama kriterleri ile en çok kullanılan servislerin başında geliyor. Ayrıca, Alta Vista, “Live Topics” mekanizması ile, aramalarınızı daha hassas ve belirgin yapmanıza olanak tanıyor. Yahoo ve AltaVista için arama/tarama mekanizmaları ve kurallarına daha yakından bakalım:

Yahoo, ilk çıkan “Web Arama” sistemlerindendir. Yahoo, internet üzerinde en çok eriÅŸilen sitedir (1997 başı itibarıyla). Özellikle konu katalogları ve basit tarama arayüzü ile dikkat çekmektedir. Yahoo’da herhangi bir konuda tarama yapmak son derece kolay. AÅŸağıda, Yahoo Servisine (http://www.yahoo.com) baÄŸlanıldığında karşılaÅŸtığımız ekran görülmektedir:

Eğer bir konu hakkında bilgi almak istiyorsak önümüzde iki seçenek var :

  • Aradığımız konu ile ilgili anahtar kelimeyi/kelimeleri boÅŸluÄŸa yazmak ve “Search” düğmesine basmak,
  • Aradığımız konuyu kapsayan uygun içeriÄŸi verilen konu baÅŸlıkları içinden yakalamaya çalışmak.

Anahtar kelimeler, “Search” düğmesinin solundaki boÅŸluÄŸa girilir. Aralara boÅŸluk bıraklılarak birden fazla kelime girilebilir. Bu durumda, kelimeler OR iÅŸlemine tabi tutulur. Söz gelimi, Anahtar kelimeler olarak,

internet web ftp

girmişsek, sonuçta bu kelimelerin herhangi birisinin geçtiği linkler/dökümanlar bize listelenecektir. Eğer, bir kelime grubunu aynı anda aratmak istiyorsak bunu çift tırnak içinde vermeliyiz. Söz gelimi

“network ethics”

ÅŸeklindeki bir anahtar kelime, tam olarak “network ethics” ‘in anahtar kelime olarak kullanıldığı linkleri/dökümanları bizeverir. Dökümanlarda görülmesini istemediÄŸimiz kelimelerin başına “-” koyuyoruz. Örnek olarak,

Internet-ftp

ÅŸeklindeki bir tarama sonunda elde ettiÄŸimiz dökümanlarda “ftp”ile ilgili ÅŸeyler olmayacaktır. EÄŸer tarama sonucunda bir kelimenin mutlaka olmasını istiyorsak, o zaman da “-” yerine “+” koyuyoruz. Anahtar kelimeler, mantıksal “AND”, “OR” ve “NOT” iÅŸlemlerine tabi tutulabilirler.

Öte yandan, Yahoo, çok zengin bir konu kataloÄŸuna sahiptir. “Search” düğmesinin altındaki kategorilerde birçok konu baÅŸlığı sıralanmıştır. Sözgelimi, Ãœniversiteler hakkında bilgi aradığımızda (baÅŸvuru ÅŸartları, okutulan dersler, üniversitelerin web adresleri vb) sol sütundaki “Education” altından “Universities”i seçebiliriz.

Yahoo, Internet üzerinde kiÅŸiadı/e-posta adresi/kiÅŸi adresi/telefon numarası vb taraması yapmamıza da olanak tanır. Bu tip taramalar, “Yellow Pages”, “People Search” baÅŸlıkları altındadır. Haber taraması (News Search), Borsa ile ilgili sorgulamalar (Stock Quotes), Spor haberleri (Sport Scores) ve harita sorgulamaları (City Maps) yapılabilir.

“Options” menüsünden, daha detaylı sorgulama kuralları kullanabileceÄŸimiz baÅŸka bir sayfaya geçebiliriz. Buradan diÄŸer arama motorlarına geçiÅŸ yapmak ve ekstra konu kataloglarına ulaÅŸmak ta mümkün.

Yahoo, yeni bir tarama sistemi geliÅŸtirmeye çalışmaktadır. Buraya “Try our new search” kısmından geçilebilir. Yahoo ile, sadece Web üzerinde deÄŸil, Usenet üzerindeki en son iletiler üzerinde de tarama yapılabilir. Kullanımla ilgili daha ayrıntılı bilgilere “help” seçeneklerinden ulaÅŸmak mümkündür.

Ayrıca, verdiÄŸiniz kriterlere uygun hiç bir ÅŸey bulunamamışsa, Yahoo, taramayı doÄŸrudan Alta Vista’ya yönlendirmektedir.

AltaVista, tarama içeriği ve kullanıcı ara yüzü en zengin servislerden biridir. Aşağıda, Alta Vista Servisine (http://www.altavista.digital.com) ilk bağlanıldığında karşılaştığımız sayfa görülmektedir:

 

DiÄŸer arama servislerinde olduÄŸu gibi, Alta Vista da, verilen anahtar kelimelere göre tarama yapar.Arama iÅŸlemi, iki ayrı ÅŸekilde yapılabilir :(i) Simple Query (Basit Arama), (ii) Advanced Query (GeniÅŸletilmiÅŸ Arama). Basit arama, ilk gelen Alta Vi(s.a.v.)ayfasıdır.Aradığımız konu ile ilgili anahtar kelime ilgili yazma alanına yazılır, daha sonra “Search” düğmesi TIKlandığında, arama sonuçları ekrana gelir.

Yahoo’ya benzer ÅŸekilde, aralarına boÅŸluk bırakılarak girilen kelimeler OR iÅŸlemine tabi tutulur ve bu kelimelerin geçtiÄŸi herÅŸey listelenir. Birlikte kullanmak istediÄŸimiz kelime grupları (phrases), Yahoo’da olduÄŸu gibi, çift tırnak içinde verilir. Sözgelimi,

paris “petite galerie” louvre

ÅŸeklindeki bir kelimeler grubu, içinde paris, louvre ve petite galerie olan linkleri/dökümanları bize listeler. Tarama sonucunda mutlaka olmasını istediÄŸimiz anahtar kelimelerin başına “+”, olmasını istemediÄŸimiz anahtar kelimelerin başına “-” konur. Sözgelimi,

+ataturk +turkey -”Ottoman Empire”

ÅŸeklindeki bir tarama sonucunda elde ettiÄŸimiz bilgilerde, “Atatürk” ve “Türkiye” ile ilgili bilgiler olacak, ama “Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu” ile ilgili bilgiler bulunmayacaktır.Kelimeler arasına boÅŸluk bırakmak yerine, “;” (noktalı virgül) de kullanılabilir. Alta Vista, “wild card” kullanımına da izin verir.Söz gelimi,

tur*

ÅŸeklindeki bir tarama sonucunda, “turkey”, “turkish” …. gibi bu tanıma uyan pek çokÅŸey listelenebilir. wild card’lar kelime içinde de kullanılabilir. (alumi*m gibi)

Anahtar kelimelerde büyük/küçük harf ayırımı vardır. Ancak, kelime gruplarında (phrases) bu ayırım yoktur. AltaVista, istenirse bulunan sayfaları sadece belli bir dile göre arayabilir. Şu an 16 ayrı dili desteklemektedir. Bu diller, üst sağdaki menü yardımıyla seçilebilir. Üst soldaki menüden de, istenirse, arama Web üzerindeki dökümanlardan değil de, tartışma öbekleri iletileri üzerinden yapılabilir.

EÄŸer arama sonuçları çok fazla ise (200′den fazla ise bakmak zor olur), arama kriterini daraltarak sonuçları azaltma yoluna gidebiliriz. Öte yandan, AltaVista, gelen sonuçları analiz edebileceÄŸimiz “Refine” seçeneÄŸi de sunar. Bu yolla, gelen cevaplara bakmadan, doÄŸrudan bu butona basılırsa, gelen dökümanlarda en fazla kullanılan kelimelerin olduÄŸu bir tabloyla karşılaşırız. Gelen bu tablodan aradığımız konuyla ilgisi olmayan kelimeleri ekleyerek/çıkararak arama sonuçlarını daha sade ve iÅŸe yarar hale getirebiliriz.

Alta Vista’nın sunduÄŸu ikinci bir arama sistemi GeniÅŸletilmiÅŸ Arama (Advanced Query)’dir. Gelen ana menüden seçilebilir. Bu durumda karşımıza aÅŸağıdaki sayfa gelir :

Görüldüğü gibi, bilgi girilebilecek başka yerler de karşımıza geldi. Burada, aradığımız bilgiler için bir tarih aralığı verebiliriz, anahtar kelimeleri AND, OR,NOT ve NEAR gibi mantıksal operatörlerle ilişkilendirebiliriz. Mantıksal grupları parantez içine alabiliriz. Basit kullanımdaki genel kurallar burada da geçerlidir. Alta Vista için de, kullanım ile ilgili ayrıntılı bir help sistemi vardır. Aşağıda, bazı genişletilmiş arama örnekleri görülmektedir.

turkey AND “istanbul”

“European Community” OR EC

vegetable AND NOT “carrot”

gold or (silver and platinum)

(not gold) and silver

(gold near silver) and (gold near platinum)

AltaVista’nın GeniÅŸletilmiÅŸ arama seçeneÄŸinde, eÄŸer istenirse, “Ranking” kısmına yazacağımız kelimeler ile, içinde bu kelimelerin geçtiÄŸi dökümanların en baÅŸlarda listelenmesini saÄŸlayabiliriz.

Ayrıca, listelenecek dökümanların içeriği ile ilgili başka kısıtlar da verebiliriz. Aşağıda bu kullanımla ilgili bazı detaylar verilmiştir:

host : bilkent.edu.tr :Sadece host name’i bilkent.edu.tr olan sayfaları listeler

image:comet.jpg  içinde comet.jpg isimli bir resim dosyasına link olan sayfaları listeler

link: www.itu.edu.tr İçinde, www.itu.edu.tr ‘ye en az 1 link olan sayfaları listeler

text : css İçeriÄŸinde css olan sayfaları listeler (burada, css’nin döküman iinde herhangi bir yerde olması yeterli; link olmasına gerek yok)

Bu kısıtlar, arama alanı içinde verilmeli. (host:bilkent.edu.tr gibi).

Usenet taramalarında da benzer kısıt komutları kullanabiliriz:

from:gokcol@sariyer.cc.itu.edu.tr gokcol@sariyer.cc.itu.edu.tr’den gelen iletileri listeler.

subject:“css” Konusu css olan iletileri listeler. araya boÅŸluk konarak birden fazla subject verilebilir.

newsgroups:tr.internet.discussion tr.internet.discussion isimli haber grubuna gönderilen iletileri listeler

summary:int* summary kısmında int* geçen (internet, international, intel .. vb. ) iletileri listeler

keywords:CSS usenet iletileri içinde, keyword-ü CSS olanları listeler.

Alta Vista, arama ile ilgili tarih kısıtı vermemize de olanak tanır. Arama yapılacak döküman tarihleri için bir başlangıç ve bir de son tarih verebiliriz.

DiÄŸer Arama Servisleri de, benzer kullanıcı ara birimleri sunarlar. Kullanımda bazı farklar olacaktır. Basit aramalarda anahtar kelimeyi yazmak yeter. Belirli bir Arama Servisi’nin daha ayrıntılı kullanımını öğrenmek için help dosyalarıı 5-10 dak. okumalısınız. Göreceksiniz, kazancınız harcadığınız 5-10 dak. dan çok daha fazla olacak.

Sorgulama servislerinin kullanılmasında, aradığınız konu ile ilgili çok fazla sayıda kısıt vermeniz sonuca ulaşmanızı kolaylaştıracaktır. Butip servisler, genellikle, tek anahtar kelime üzerinden yaptığınız sorgulamalardahiç teişinize yaramayan bir yığın gereksiz bilgiyi de listeleyebilir. Bunu önlemenin yolu uygun tarama seçenekleri ve mümkün olduğunca konu katalogları kullanmak.

3. Web kullanarak kişi, adres, e-posta adresi, web adresi, telefon numarası vb sorgulama: Internet White Pages

Sorgulama Servisleri, çoÄŸunlukla, ismini bildiÄŸiniz bir kiÅŸinin (kayıtlıysa) e-posta, web adreslerini; bazen telefon numarası ve posta adreslerini bulmanızı saÄŸlayacak ek servisler ve bu iÅŸi yapan özel Sorgulama servislerine linkler de sunmaktadırlar. Bunlar, genellikle, “Internet White Pages” olarak adlandırılır. Bunların yanında, özel olarak sadece bu ve benzeri servisler veren web siteleri var. Buralardaki bilgiler, deÄŸiÅŸik kaynaklardan derlenmiÅŸtir. Genellikle, kiÅŸiler, kendi adres, telefon numarası, e-posta adresi ve kiÅŸisel web sayfası adreslerini bir takım servislere kaydettirirler. Bu servislerde, ilgili veri tabanlarını tarayarak gerekli bilgilere ulaşırlar. Bunlardan en önemlileri,

  •  
    • Big Foot : (http://www.bigfoot.com) Ä°smini verdiÄŸiniz bir kiÅŸinin e-posta adresini bulabileceÄŸiniz oldukça iyi bir servis.
    • WhoWhere : (http://www.whowhere.com) e-posta adresi yanında, web adresi, telefon numarası ve normal adres sorgulaması yapabileceÄŸiniz bir servis. AÅŸağıda, bu servise baÄŸlandığınızda karşınıza gelen sayfa var:

Soldaki sütundan, sorgulama türü (e-posta adresi, telefon numarası ve posta adresi, ev sayfası gibi) seçilir. SaÄŸda ise, sorgulama türüne uygun formlar bulunmaktadır. ÖrneÄŸimizde, e-posta (e-mail) adres sorgusu için karşımıza gelen form yapısı görülmektedir. Ä°lk kutuya, aradığımız kiÅŸinin adı ile ilgili bilgileri, ikinci kutuya ise (eÄŸer biliyorsak) aradığımız kiÅŸinin bulunduÄŸu domain ile ile ilgili bilgileri giriyoruz. “Search WhoWhere” düğmesine basarak sorgulamayı baÅŸlatıyoruz.

 

  • Ãœlkemizdeki Servisler : (Daha ayrıntılı bilgi Türkiye’deki Ä°nternet Servisleri kısmında bulunuabilir)
    • Bilkent Directory : (http://web.bilkent.edu.tr/inet-turkey) Kendi isminizi ve size ait bilgileri de kaydettirebileceÄŸiniz ve sorgulama yapabileceÄŸiniz bir servis.
    • BEST E-mail Directory : (http://www.best.com.tr/email) Kayıtlı kiÅŸilerin e-posta adreslerini sorgulayabileceÄŸiniz ve kendinizi de kaydettirebileceÄŸiniz bir servis.

Yahoo, Lycos, Excite, ve Infoseek; kişi/kurum adreslerini sorgulayabileceğiniz Arama Motorlarından bazılarıdır.

4. Web kullanarak dosya/bilgisayar programı arama ve alma : Önemli Public Domain Dosya Merkezleri ve Sorgulama Servisleri

Dosya servisleri, geleneksel olarak, FTP siteleri olarak adlandırılır ve buralara FTP ile bağlanılarak programlar alınırdı. Aradığımız bir dosyayı bulmak içinse Archie kullanırdık. Hala, FTP erişimi ile dosya servisi sunan pek çok site var. Web sistemlerinin gelişmesi ile, dosya servisleri de yavaş yavaş FTP platformundan Web platformuna doğru kaymaktadırlar. Çok değişik konularda binlerce programın/dosyanın olduğu pek çok site var. Bunlardan en önemlileri şunlar :

  • TuCows : (http://tucows.raksnet.com.tr/tucows) Burası, ünlü Tucows arÅŸivinin ülkemizdeki yansısıdır. Bu yüzden dosya transferleriniz daha hızlı olacaktır. Bu sitede, Win’95/NT, Mac ve OS/2 için her kategoride programlar ve programlar hakkında kısa yorumlar ve deÄŸerlendirmeler bulabilirsiniz.
  • Shareware Com : (http://www.shareware.com) Çok iyi bir program arama ve alma servisi. EÄŸer belirli bir konuda program arıyorsanız, ilk bakmanız gereken yerlerin başında burası geliyor. PC, Mac, Amiga, Unix, Atari, Novell vb pek çok platform için bir sürü program var. Bir konu adı vererek o konu ile ilgili tüm programları (istediÄŸiniz iÅŸletim sistemi ve platform için) listeleyebilir ve sonrasında alabilirsiniz. Ana menüde bulunan, “en çok alınan programlar (most popular)”, “en yeni programlar (new arrivals)”, “Selections (konularına göre programları gruplama)” menüleri yardımıyla oldukça kolay ve eylenceli bir sorgulama yapabilirsiniz.
  • HotFiles : (http://www.hotfiles.com) Win’95/NT ve Mac için, deÄŸiÅŸik alanlardaki shareware/freeware programları bulabileceÄŸiniz bir alan. Özellikle site üzerindeki arama motorları çok iyi. Benzer iÅŸlevli programları bulmanız ve program hakkındaki deÄŸerlendirmeleri/tanımları okumanız olası.
  • Simtel : (http://www.simtel.net) PC bazlı her türlü programı bulabileceÄŸiniz (dos/win3.1/win95/nt) ve türünün ilk örneÄŸi olan en geniÅŸ program kütüphanelerinden biridir. Konu kataloÄŸu tabanlı bir servis sunar. Programlar, içeriklerine göre alt dizinlerde toplanmıştır. Her bir program için kısa bir tanım, yazılma tarihi ve byte olarak büyüklüğü de görülebilir. Dizinler arasından giderek aramalar tapabilir ve bulduÄŸunuz programları alabilirsiniz. SimTel’in pek çok yerde mirror siteleri vardır. Bunlardan biri de odtu ftp sitesidir (ftp://ftp.metu.edu.tr/simtel).
  • Washington Univ. Data Archive : (http://wuarchive.wustl.edu) Pek çok önemli arÅŸivin (simtel, cica, linux, CTAN TeX, vb) mirrorlarının da tutulduÄŸu çok büyük bir site. Her türlü bilgisayar sistemi için programlar bulmak olası. “uploads” dizinlerinde en yeni programlar bulunabilir.
  • Walnut Creek CDROM : (http://www.cdrom.com) Bir baÅŸka devasa program arÅŸivi daha. Ne ararsanız var!!
  • WinSite Archive : (http://www.winsite.com) Daha çok Windows tabanlı programları bulabileceÄŸiniz bir site (Cica ArÅŸivi).
  • PC Magazine Download : (http://www.pcmag.com/download) PC Bazlı programlar; sorgulanabilir bir arÅŸiv. PC Magazine’den ödül kazanmış en iyi shareware programları
  • Windows95 Com : (http://www.windows95.com) Benim gördüğüm en iyi Windows95 arÅŸivi!!! Windows95 arayüzüne benzer bir sistemle çok iyi bir konu kataloÄŸu ve bunun üzerinde çalışan iyi bir sorgulama sistemi var. Günlük güncelleme yapılıyor. Her gün, yeni eklenen programları konularına göre görebilirsiniz. Her alanda, en iyi Windows95 programları kategorisi (Winners). Windows95 ile ilgili binlerce program. Mutlaka ziyaret edin!!
  • HappyPuppy : (http://www.happypuppy.com) Evrendeki en iyi oyun ArÅŸivi. Meraklısı bu siteden çıkamayacak!! En iyi oyunlar sıralaması, oyun açıklamaları vbvb.
  • Bilkent ArÅŸivi : (http://web.bilkent.edu.tr) Çok kullanılan uygulama programları, TeX ve Linux mirrorları, her konuda Türkçe ve ingilizce FAQ’lar
  • Microsoft ArÅŸivi : (http://www.microsoft.com) Microsoft ArÅŸivi. Daha çok, program patch’leri, yardımcı windows uygulamaları, çeÅŸitli sürücüler vb.

İstersek, aradığımız bir programın hangi sitede olduğunu da sorgulayabiliriz. http://ftpsearch.ntnu.nu/ftpsearch sitesine bağlanırsak, çok zengin bir sorgulama menüsü olan bir sayfayla karşılaşacağız. Mutlaka deneyin. Archie servisinin web üzerindeki bir uygulaması olan ArchiePlex (http://pubweb.nexor.co.uk/public/archie/archieplex/doc/form.html), bu konuda başvurabileceğimiz başka bir servis.

5. Web Üzerindeki Kütüphane Servisleri

Kütuphaneler, WAIS türü indeksleme sistemleri ile gopher ve Web üzerinden baÄŸlantı ve sonrasında tarama/bilgi alma ÅŸeklinde yeni oluÅŸumlar içine girmektedirler. Ä°lk baÅŸlarda kütüphanelere eriÅŸim ÅŸekli olan telnet yerini süratle web’e bırakmaktadır. Her geçen gün Web arayüzlü kütüphane servisleri çoÄŸalmaktadır. Web ortamının kütüphane eriÅŸiminde kullanılması ile, kullanımını herkesin bildiÄŸi kolay bir eriÅŸim ÅŸekli ortaya çıkmaktadır. Bir ölçüde, eskiden var olan deÄŸiÅŸik kütüphanelerdeki deÄŸiÅŸik sorgulama, listeleme komutları ortadan kalkıyor ve yerine web arayüzü ve arama motoru benzeri mekanizmalar geliyor. Web üzerinden eriÅŸilebilecek iyi bir kütüphane kataloÄŸuna (CoÄŸrafi Bölgelere, Ãœlkelere, Kütüphane Tipine göre ilgili kütüphanelerin adresleri) http://library.usask.ca adresinden (WebCats; Library Catalogues on the World Wide Web) ulaşılabilir. Ayrıca, Web Virtual Lib (http://www.w3.org/hypertext/DataSources/BySubject/Overview.html) Web Virtual Library : Subject Catalogue; Oldukça geniÅŸ bir konu kataloÄŸu sistemi. Sorgulama Servisleri Konu kataloglarından ve Arama Motoru sorgularından da deÄŸiÅŸik kütüphane sistemlerine ve listelerine ulaÅŸmak mümkün.

6. Bir konu hakkında Internet üzerinde tarama yapmak ve bilgiler edinmek istiyorum. Nasıl yapabilirim? - Bazı Başlangıç Noktaları

Bu bölümün başında web ile ilgili ve Internet Servisleri kısmında her servis ile ilgili bilgiler verilirken, yer yer deÄŸinilen “Bilgiye EriÅŸme ve Onu Alma” yolları bu bölümde bir arada verilmiÅŸtir. Bu kısımdaki bilgiler, <Akgül, M., “Bilgiye EriÅŸimin Yeni Araç ve Olanakları”, (inet2.dvi, v1.25), Ocak 1995.> isimli kaynaktan yapılan bir derlemeyi de içermektedir. Daha geniÅŸ bilgi için ilgili dökümana (ftp://ftp.bilkent.edu.tr/pub/INFO/Turkce/inet2.dvi) bakılabilir. Ayrıca; INTERNET: Bilgiye EriÅŸimin Yeni Araç ve Olanakları (Mustafa Akgül, Bilkent Ãœniv.) isimli kitap da aynı bilgileri içerir.

Internet kullanımı ile amaçlanan, temel servisleri göz önüne aldığımızda, (web, gopher, ftp, vb) aslında aradığımız bir bilgiye ulaÅŸmak ve onu almak, sonrasında da kullanmaktır. Büyükçe bir kütüphanede bilgi taramak gibi. Bu tip bir yaklaşım, “Internet” denince kafamızda canlanan yapının en önemli kısmını oluÅŸturmaktadır. Böyle bir ortamda, kiÅŸinin kendini kaybetmeden ilerleyebilmesi ve aradığı bilgilere kolayca ulaÅŸabilmesi konusunda aÅŸağıda yazılanlar bu konuda deneyimsiz/az deneyimli olanlara bir miktar yol gösterecektir.

  • Ilk olarak kendi bilgisayar çalışma ortamınızı yeteri kadar öğrenmelisiniz. Ä°letiÅŸim/Editor Ortamı vb gibi temel konularda yeterli olmalısınız. Temel dosya sıkıştırma programları ve kullanımları, grafik, iÅŸletim sisteminin kullanımı gibi konuları iyi bilmelisiniz.
  • Internet araçlarının amaç ve yeteneklerini öğrenmelisiniz. Ilgili kullanım kılavuzlarından iÅŸinize yarayacak kısımları çıkarın ve Internet araçları ile (iyi niyetli) denemeler (deneme/yanılma) yapmaktan kaçınmayın.
  • Amacınızı iyi belirleyin. Ne yapmak istiyorsunuz? Belli bir konuda bilgi almak mı? Bir kiÅŸiyi aramak mı? Gazete baÅŸlıklarına göz atmak mı?

Herkes için bazı başlangıç noktaları :

  • Konu Rehberleri : Bunlar, baÅŸlangıçta, Gopher menülerinde görülen ve o konu ile ilgili linkleri içeren kısımlardı. Buralarda belirli konulardaki Internet kaynakları toplanmıştır. Bunların kopyaları mümkün olduÄŸunca Bilkent’te (gopher://gopher.bilkent.edu.tr) tutulmaya çalışılıyor. Gopher kullanımındaki azalmanın aksine, web ortamlarının kullanımı sürekli artmaktadır. Çok zengin bir konu kataloÄŸunun bulunduÄŸu World Wide Web Virtual Library servisine, (W3 Consortium tarafından iÅŸletiliyor) http://www.w3.org/hypertext/DataSources/bySubject/Overview.html adresinden ulaşılabilir. Karşınıza çok zengin bir konu kataloÄŸu gelecektir. Konu katalogları içeren diÄŸer bazı önemli servisler bu bölümün başında bulunabilir.
  • Web Ãœzerindeki Sorgulama Mekanizmaları : Yahoo, AltaVista, WebCrawler, Lycos gibi servisler üzerinden, aradığınız konu ile ilgili anahtar kelimeler ve spesifik bazı kısıtlar kullanarak arama/tarama yapabilirsiniz. Buradaki en önemli noktalar :
    1. anahtar kelimeleri iyi seçmelisiniz
    2. kullandığınız arama servisinin kabiliyetlerini iyice öğrenmelisiniz. Yoksa, binlerce link ve döküman arasında boğulabilirsiniz.
    3. Mümkün olduğunca çok seçenek/anahtar kelime/ilişkisel operatör kullanarak tarama aralığını daraltmalısınız.
    4. Sorgulama Servisleri de konu katalog servisleri sunarlar. Bunlar, özellikle kafanızda belirli anahtar kelimeler yoksa, global bir arama için ideal başlangıç noktalarıdır.
    5. Ulaştığınız her yeni link sizi başka linklere de götürebilecek referanslar içerebilir. Bu yüzden, işinize yarayan bir site bulduğunuzda onu hemen Bookmark etmelisiniz ki sonradan kolayca bulabilesiniz.

Web üzerindeki Sorgulama Servisleri ile ilgili ayrıntılı bilgiler bu bölümün başında, Web ile aradığım bir bilgiye en kolay nasıl ulaşırım? Popüler Sorgulama Mekanizmaları Nelerdir? altında bulunabilir.

  • Listeler : Ä°lgi alanımıza giren listelerin, varsa, FAQ’ları ve kendi arÅŸivlerindeki yardımcı dosyalara bakabiliriz. Bilkent GN sunucunda liste isimleri üzerinde tarama yapabilirsiniz.
  • Kütüphane Listeleri : Telnet/gopher/www eriÅŸimi olan kütüphanelere baÄŸlanıp taramalar yapabiliriz. Bu tip taramaların daha esnek yapılmasını saÄŸlayan hytelnet sistemlerini kullanabiliriz. Bu konuda iÅŸinize yarayabilecek bazı URL’ler:
  • Haber grupları (Usenet News Groups) : Ä°lgi alanımıza giren konuda bir haber grubu varsa, o grubun FAQ dökümanı yanında, gruptaki yazışmalara da şöyle bir gözatmakta fayda var. Ä°ÅŸe yarar ÅŸeyler yakalamak olası. Haber grupları üzerinden de arama yapmak ve faq’ları yakalamak mümkün. DejaNews (http://www.dejanews.com) sadece bu amaç için geliÅŸtirilmiÅŸ bir arama/sorgulama servisi. Ayrıca popüler arama servislerinin tamamına yakını da usenet taraması yapmamıza olanak tanımaktadır.

Bilkent Üniversitesi Web sitesi (http://web.bilkent.edu.tr) yoluyla, herkes için başlangıç noktalarına ve önemli linklere/bilgilere erişebilirsiniz. Mutlaka deneyin.

7. Internet üzerindeki Organizasyonlar (üniversiteler, ticari kurumlar vb) ve host-lar ile ilgili bilgileri nasıl bulabilirim?

WHOIS servisi bu iÅŸe yarar. WHOIS, internet kullanıcılarına bir directory servisi sunar. Bu servis, e-mail adresleri, posta adresleri, telefon numaraları, organizasyonların adresleri vb ile ilgili bilgilere ulaÅŸmanın yollarıdan biridir. WHOIS servisi bu iÅŸi bir ana veri tabanını tarayarak yapar. Bu veri tabanı (database) Network Information Center (NIC)’da bulunur. WHOIS’in kullanımı;

whois <-h servis-adi> tanımlamalar

burada <servis adı> sorgulamak istediğimiz veri tabanınının bulunduğu servisin adresidir. Eğer verilmezse, varsayılan (default) adres kabul edilir. Aşağidakiler geçerli whois sorgularıdır:

whois dec.com ; whois bilkent.edu.tr ; whois -h ns.nic.ddn.mil knuth ; whois -h whois.internic.net jones

Kuruluşların internet-servis adresleri oldukça standart sayılabilecek bir yapıdadır. Söz gelimi, bir ticari kuruluşun web adresi muhtemelen : www.kuruluş_adı.com.ülke_kodu şeklindedir. www.cnn.com, www.arcelik.com.tr, www.netscape.com, www.microsoft.com gibi. Eğer bir üniversite adresi arıyorsak, o zaman com yerine edu geliyor. www.itu.edu.tr, www.bilkent.edu.tr, www.mit.edu, www.stanford.edu, www.oxford.edu.uk (?) gibi. Hükümet kuruluşlar için ise gov kullanılıyor. www.tubitak.gov.tr, www.nasa.gov gibi. Bu tip yaklaşımlar, aradıklarınıza daha kolay ulaşmada size büyük zaman kazandıracaktır.

Kuruluş adını içeren anahtar kelimeler üzerinden Web Taraması yapmak ta sizi sonuca götürebilir.

Internet White Pages, kuruluÅŸ isimlerine ve web sitelerine ulaÅŸmanızı ve kolayca ilgili bilgileri bulmanızı saÄŸlayan mekanizmalardır. Buralara da, popüler arama servisleri kanalıyla ulaÅŸmak mümkündür. WhoWhere : http://www.whowhere.com servisi de ana menüden, “Companies on the Net” seçeneÄŸi ile firma adreslerine ulaÅŸmanızda yardımcı olabilir.

Ülkemizdeki ticari kuruluşlar, resmi kurumlar, sivil toplum örgütleri, politikacılar, siyasi partiler, üniversiteler vb. ile ilgili pek çok bilgi ve gerekli linklere http://web.bilkent.edu.tr/inet-turkey adresinden erişilebilir. BU bölümün değişik yerlerinde, konu ile ilgili başlangıç noktaları bulabilirsiniz.

8. Kendi adımı, e-posta ve web adresimi nasıl kaydettirebilirim? (Böylece, başkaları sizi bulabilir)

Kendimize ait bilgileri kaydettirebileceğimiz bazı servisler şunlardır :

  • WhoWhere : (http://www.whowhere.com) Bu serviste, “Add my listing” seçilerek, kendinize ait e-posta, telefon numarası, web adresi vb bilgilerini kaydettirebilirsiniz. WhoWhere servisi ve whowhere veri tabanını kullanan diÄŸer servisler ile sorgulama yapan kiÅŸiler size ait bilgilere ulaÅŸabilecektir.
  • Bilkent Directory : (http://web.bilkent.edu.tr/inet-turkey) Kendi isminizi ve size ait bilgileri de kaydettirebileceÄŸiniz ve sorgulama yapabileceÄŸiniz bir servis.
  • BEST E-mail Directory : (http://www.best.com.tr/email) Kayıtlı kiÅŸilerin e-posta adreslerini sorgulayabileceÄŸiniz ve kendinizi de kaydettirebileceÄŸiniz yerel bir servis.

9. Bir sistemde (domain) çalışan kişileri nasıl görebilirim?

Bunu FINGER kullanarak yapabilirsiniz. Kullanımı :

finger @domain_adı

Örnek: finger @sariyer.cc.itu.edu.tr Bu komutun cevabı; ilgili sistemde o an çalışan kişilerin bir listesidir. Finger servisini kullanabilmeniz için sorgulama yaptığınız sistemin buna müsade etmesi gerekir. Eğer karşı tarafta bir Finger daemon yoksa bunu kullanamazsınız. Çok makinalı sistemlerde, şayet tüm domainde finger bilgisini toplayan ve sunan bir mekanizma yoksa, aradığınız kişiye ait bilgiye erişemezsiniz. Ticari firmalar bazen finger bilgisini vermek istemezler.

10. Belirli bir kullanıcının makinasının o an açık olup olmadığını nasıl anlarım?

Bunu da FINGER ile yapabilirsiniz. Kullanımı :

finger user@domain_adı

Örnek : finger akgul@bilkent.edu.tr ; finger gokcol@sariyer.cc.itu.edu.tr Bu komutun cevabından, ilgili kullanıcının o an makinasının açık olup olmadığı; eÄŸer açıksa hangi terminalde çalıştığı, eÄŸer tanımlamışsa ‘plan’ dosyasında kendisi ile ilgili verdiÄŸi bazı bilgileri elde edebiliriz.

11. Internet’e baÄŸlı bir bilgisayarın baÄŸlantısının o an açık olup olmadığını nasıl anlarım?

PING komutu bu işe yarar. PING, belli bir sayıda, 50-60 byte yer tutan küçük sinyalleri (echo) test etmek istediğiniz internete bağlı sisteme goöderir ve bunu kesintisiz almaya çalışır. Daha sonra da, ortalama cevap zamanını, sinyallerin ne kadarının geri döndüğünü, ne kadarının kaybolduğunu size bildirir. Buradan da o sistemin bağlantısı ve bağlantı hızı konusunda ortalama bir fikriniz olur.

12. Internet üzerinde Ingilizce Sözlük: Kelime sorgulama

Ingilizce kelimeleri doÄŸru yazıp yazmadığınızı ya da bir kelimenin anlamını on-line internet üzerinden öğrenebilirsiniz. Bu iÅŸi yapmak için geliÅŸtirilen servislere “webster” servisi adı verilir.Böyle bir servise, http://c.gp.cs.cmu.edu:5103/prog/webster ile ulaÅŸabilirsiniz. Bu servis, kelimelerin anlamlarını vermenin yanında, o kelime ile ilgili diÄŸer kullanımlar ve kelimeleri de listeleyebiliyor. DiÄŸer Webster Servisleri arasında, Merriam’s Webster’s Dictionary (http://www.m-w.com/) ve ARTFL Project’s Dictionary http://humanities.uchicago.edu/forms_unrest/webster.form.html sayılabilir.

13. Grafik Arabirimli Sorgulama Programları

Günümüzde, finger, ping, whois, ph sorgulamaları grafik kullanıcı arayüzü olan programlarla yapılabiliyor. Bu programlarda, sadece gerekli alanları doldurmanız ve bir düğmeye tıklamanız yeterli. finger ve ph, e-posta programlarının sundukları yardımcı hizmetler olararak karşımıza çıkabilir (Eudora buna bir örnek). Bu servislere web üzerinden erişim de gittikçe yaygınlaşmaktadır. Aşağıda, windows 95 altında çalışan, ve yukarıdaki tüm sorgulamaların yapılabildiği, PoscardWare bir yazılım olan WhoIs (http://www.ping.be/user/Luc.Neijens adresinden alınabilir) programının ekran çıktısı görülmektedir.

14. Mühendislik ve ilgili konularda sorgulama

Bu bölümde, mühendislik ve ilgili konularda bazı baÅŸlangıç noktaları verilmeye çalışılacaktır. Her ne kadar genel konu kataloglarından ve sorgulama servislerinden yararlanılarak, her konuda olduÄŸu gibi, mühendislik konusunda da tarama yapılabilse de, mühendislik ile ilgili eksiksiz bir konu kataloÄŸu bulunmamaktadır. AÅŸağıda, zaman içinde, bu CSS’nin yazarının internet’te karşılaÅŸtığı mühendislik ile ilgili yararlı bazı baÅŸlangıç noktalarını bulacaksınız.

15. Dünyadaki üniversiteleri sorgulama

College Net : http://www.collegenet.com (Daha çok ABD’deki) üniversiteler, baÅŸvuru koÅŸulları, parasal destek programları, burslar vb. hakkında bazı bilgilere ulaÅŸabilirsiniz. Veriler üzerinde sorgulama yapmak mümkün.

College and University Home Pages : http://www.mit.edu:8001/people/cdemello/univ.html Dünyadaki (servise kayıtlı) tüm üniversitelerin web sitelerinin listesini alfabetik/ülkelere göre coğrafi sırada burada bulabilirsiniz.

Princeton Review : http://www.review.com üniversiteler, programlar, giriş koşulları, okullar arası karşılaştırmalar, en iyi okullar vb., veriler üzerinde sorgulama yapmak mümkün.

16. Internet üzerinde Hava Durumu Sorgulama

Internet üzerinden, belirli bir bölgedeki hava durumunu (sıcaklık, nem, yağış durumu, meteorolojik haritalar vb) sorgulamak mümkün. Bu, özellikle Kuzey Amerika ve kısmen Avrupa merkezleri için yapılabiliyor (1997 başı). Meteoroloji istasyonlarının network bağlantıları ve iyi bir veritabanı oluşturulması ile ülkemizde de yapılabilir kanısındayım. Aşağıdaki servisleri kullanarak Web üzerinden hava durumu sorgulayabilirsiniz:

Ayrıca, Sorgulama Servislerinin çoğu, kendi içlerindeki bazı menüler yoluyla, hava durumu sorgulaması yapılmasına izin vermektedir. Bunlara örnek vermek gerekirse : Search Net Weather Info (http://www.search.com) ; WebCrawler - Daily News (http://www.webcrawler.com) ; CNN Weather Info (http://cnn.com)

17. Internet Turistleri : Virtual Tourists

Her ülkedeki bazı servisler, kendi ülkeleri/yöreleri ile ilgili bazı turistik katalogları web ortamında sunmaktadırlar. Ülkemizde bu konuda iyi bir servis, Ege Üniv. dedir (http://www.ege.edu.tr).  Aşağıdaki linkler de bu ve benzeri (seyehat ile ilgili) konularda size yardımcı olacaktır :

Bu konuda, Sorgulama Servisleri yolu ile de pek çok farklı linke ulaşmak mümkün.

Pardon bide  google var.

Bu Yazı Çarşamba, Ağustos 15th, 2007 21:53 'da Bilgisayar Kategorisine Yazıldı.Tags: Bu Yazının Cevaplarını RSS 2.0 bildirimi ile takip edebilirsiniz. Cevap Yazabilir yada kendi sitenize alıntı yapabilirsin.

Yorum yaz